Hepatit B ve C
Hepatit B ve C’nin Temel Bilgileri
Hepatit, karaciğerde iltihaplanmaya neden olan bir hastalıktır ve genellikle virüs kaynaklıdır. Hepatite neden olabilen 6 farklı virüs tipi vardır: A, B, C, D, E ve G.
Bu virüslerden özellikle Hepatit B (HBV) ve Hepatit C (HCV), karaciğer kanseriyle doğrudan ilişkilidir. Uzun süreli (kronik) enfeksiyonlar, karaciğerde ciddi hasara yol açabilir ve zamanla siroz ya da kansere dönüşebilir.
Hepatit B (HBV)
Hepatit B, dünyada ve Türkiye’de en yaygın görülen hepatit türlerinden biridir. Oldukça bulaşıcıdır ve genellikle enfekte kan, menü, vajinal sıvı gibi vücut sıvıları yoluyla bulaşır. Bu nedenle cinsel temas, doğum sırasında anneden bebeğe geçiş ve steril olmayan iğne kullanımı risk oluşturur.
Hepatit B enfeksiyonu, grip benzeri belirtilerle başlayabilir ve bazı kişilerde ciltte ve gözlerde sararma (sarılık) görülebilir. Enfekte olan kişilerin büyük çoğunluğu birkaç ay içinde tamamen iyileşir ve bağışıklık kazanır.
Ancak yaklaşık %10 kadarında enfeksiyon kronikleşir ve bu durum zamanla siroz ya da karaciğer kanseri riskini artırabilir.
Hepatit C (HCV)
Hepatit C, genellikle belirti vermeyen “sessiz” bir enfeksiyondur. Bu nedenle birçok kişi hastalığı taşıdığını yıllarca fark etmez. En sık enfekte kanla temas yoluyla bulaşır – örneğin, steril olmayan enjeksiyonlar, kan nakli (özellikle 1996 öncesi) ya da dövme/piercing işlemleri risk oluşturur.
Bazı kişiler Hepatit C’yi vücutlarından tamamen atabilirken, çoğu kişide enfeksiyon kronikleşir. Uzun yıllar belirti vermeden karaciğere zarar verebilir ve ilerleyen dönemlerde karaciğer sirozu ya da kanseri gelişebilir.
Hepatit B ve C Nasıl Bulaşır?
Hepatit B (HBV) ve Hepatit C (HCV), doğrudan kan veya vücut sıvıları yoluyla bulaşır. Bu virüsler aşağıdaki yollarla kişiden kişiye geçebilir:
Korunmasız cinsel ilişki (HBV için daha yaygındır, HCV ile daha nadirdir)
Enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımı sırasında iğne ya da şırınga paylaşımı
Steril olmayan cerrahi, diş veya kozmetik işlemler (dövme, piercing gibi)
Doğum sırasında, enfekte anneden bebeğe geçiş
Sağlık çalışanlarında, iğne batması veya kesici alet yaralanmalarıyla bulaş riski
Nasıl Bulaşmaz?
Hepatit B ve C:
Sarılmak, öpüşmek, el sıkışmak
Aynı yiyeceği veya içeceği paylaşmak
Hapşırma veya öksürük yoluyla
Hava ya da su yoluyla
BULAŞMAZ.
Bu nedenle HBV veya HCV taşıyan bir kişiyle gündelik temas kurmak güvenlidir ve sosyal dışlama gereksizdir.
Kan Bağışı Yaparak HBV veya HCV Kapabilir Miyim?
Kan bağışı yaparak Hepatit B (HBV) veya Hepatit C (HCV) kapma riski oldukça düşüktür. Türkiye’de de kan bağışları düzenli olarak Hepatit B ve C gibi virüsler için test edilmekte ve sadece bu virüslerden arındırılmış kanlar kullanıma sunulmaktadır.
Bu testler, bağışlanan kanın virüs içermediğinden emin olmayı sağlar, dolayısıyla kan transfüzyonu yoluyla hepatit bulaşma riski çok düşüktür.
Kan bağışı yapan kişilere güvenli ve sağlıklı bir ortamda hizmet verildiği için, kan bağışı sırasında HBV veya HCV bulaşma endişesi taşımadan bağış yapabilirsiniz.
Hepatit Virüsleri ve Kanser Riski
Hepatit B (HBV) ve Hepatit C (HCV) virüsleri, karaciğerin uzun süreli enfeksiyonuna yol açarak, bazı kanser türlerinin gelişme riskini artırabilir.
Karaciğer Kanseri Riski: Hem HBV hem de HCV, karaciğer kanseri gelişme riskini artırabilir. Bu virüslerden biriyle enfekte olan kişilerde, özellikle uzun süreli enfeksiyon durumunda, karaciğer kanseri riski önemli ölçüde yükselir.
Safra Yolu Kanseri ve Lenfoma: Hepatit virüsleri, safra yolu kanseri ve bazı Hodgkin dışı lenfoma türlerinin riskini de artırabilir.
Siroz ve Kanser Riski: Hepatit virüsleri, karaciğerde siroz adı verilen yara izlerine yol açabilir. Siroz, karaciğerin fonksiyonlarını bozar ve aynı zamanda karaciğer kanseri riskini artıran önemli bir faktördür.
Hepatit B ve C ile enfekte olan kişilerin, bu virüslerin neden olduğu karaciğer hasarını izlemek ve gerektiğinde tedavi almak için düzenli tıbbi kontroller yapması önemlidir. Erken tanı, kanser riskini azaltmak ve tedaviye daha erken başlamak için büyük önem taşır.
Hepatit Testi, Tedavisi ve Riskini Azaltma
Eğer hepatit enfeksiyonu kapma riskiniz olduğunu düşünüyorsanız, bir sağlık uzmanına danışarak test yaptırmanız önemlidir. Genellikle, virüse maruz kalıp kalmadığınızı belirlemek için kan testi yapılır. Ayrıca, hamile kalan veya hamile kalmayı planlayan kadınların hepatit testi yaptırması önerilir.
Hepatit İçin Tedavi Seçenekleri
Hepatit için mevcut tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Hepatit B veya Hepatit C gibi uzun süreli enfeksiyonları tedavi etmek, virüsün vücuttaki miktarını azaltabilir ve bu da karaciğer kanseri gelişme riskini düşürmeye yardımcı olabilir.
Riskinizi Nasıl Azaltabilirsiniz?
Çoğu cinsel olarak aktif insan yaşamı boyunca en az bir kez HPV (İnsan Papilloma Virüsü) ile enfekte olur. Genellikle bağışıklık sistemi bu virüsü birkaç yıl içinde temizler. Ancak bazı yüksek riskli HPV türleri vücutta kalıcı hale gelir ve zamanla kansere yol açabilecek hücresel değişikliklere neden olabilir.
Aşı Olun
Hepatit B’ye karşı koruma sağlayan bir aşı mevcuttur. Bu aşı, tüm çocuklar ve sağlık çalışanları için önerilir. Ayrıca, enjeksiyonla uyuşturucu kullananlar ve yüksek riskli bölgelere seyahat edenler gibi enfeksiyon riski yüksek olan yetişkinler için de önerilir. Hepatit C için şu anda bir aşı bulunmamaktadır.
Daha Güvenli Seks Yapın
Cinsel olarak aktifseniz, hepatit B ve hepatit C başta olmak üzere cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için prezervatif ve diğer bariyer yöntemleri güvenli bir şekilde kullanın.
Kendinizi Enfekte Kan ve Vücut Sıvılarından Koruyun
İğneleri veya uyuşturucu kullanım ekipmanlarını paylaşmayın. Eğer intravenöz uyuşturucu kullanıyorsanız, bir iğne değişim programına katılın.
Kişisel bakım malzemelerini (jilet, makas, tırnak makası, diş fırçası vb.) enfekte kişilerle paylaşmayın.
Dövme, vücut piercingi veya akupunktur yaptırırken kullanılan ekipmanın temiz ve steril olduğundan emin olun. İğneler her zaman yeni, kullanılmamış ve asla ev yapımı olmamalıdır.
Başka birinin kanı veya vücut sıvılarıyla temas etme olasılığınız varsa, lateks eldiven kullanarak korunmayı ihmal etmeyin.