Kemik kanserinin teşhisi, genellikle aile hekiminize başvurmanızla başlar. Doktorunuz, semptomlarınızı sorgulayarak fiziksel bir muayene yapacak ve bu bilgilere dayanarak sizi bir uzmana yönlendirebilir veya kemik kanseri veya diğer sağlık sorunlarını kontrol etmek için testler isteyebilir. Teşhis süreci, endişe yaratıcı olabilir, ancak kemik kanserinin belirtileri diğer sağlık sorunlarıyla benzerlik gösterebilir. Bu nedenle, doğru bir tanı koyabilmek için çeşitli testlerin yapılması gerekebilir.
Kemik Kanseri İçin Kullanılan Testler
Kemik kanserini teşhis etmek ve evresini belirlemek için bir dizi test uygulanır. Testlerin çoğu, kanserin vücuda yayılıp yayılmadığını ve kanserin hangi evrede olduğunu belirlemek amacıyla yapılır. Doktorunuz, tedavi planını oluşturabilmek için bu testlerden faydalanır.
1. Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Sağlık geçmişiniz, semptomlarınız ve aile geçmişiniz kemik kanseri tanısında önemli rol oynar. Doktorunuz, geçmişte yaşadığınız sağlık sorunları hakkında size sorular soracak ve bu bilgiler doğrultusunda bir değerlendirme yapacaktır. Ayrıca, doktorunuz fiziksel muayene sırasında şu işlemleri yapabilir:
- Yumru, şişlik veya ağrı olup olmadığını kontrol etme
- Bir bacağın, kolun veya eklemin hareket kabiliyetini gözlemleme
- Lenf düğümlerini kontrol etme
- Akciğerleri dinleme
2. Röntgen
Röntgen, kemik kanserini teşhis etmek için yapılan ilk testlerden biridir. Röntgen, vücudun iç kısmını görüntülemek için düşük dozda radyasyon kullanır. Kemik tümörleri genellikle röntgende belirgin bir şekilde görülebilir. Ayrıca, kemik kanserinin akciğerlere yayılıp yayılmadığını kontrol etmek amacıyla göğüs röntgeni de yapılabilir.
3. MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme)
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), güçlü manyetik kuvvetler ve radyofrekans dalgaları kullanarak vücudun, organların, kemiklerin ve kan damarlarının kesitsel görüntülerini oluşturur. MRI, röntgende görülen bir kemik tümörünün doğruluğunu onaylamak için kullanılır. Ayrıca kanserin çevredeki dokulara ve kemiğin diğer kısımlarına yayılıp yayılmadığını kontrol etmek amacıyla da kullanılır.
4. BT Tarama (Bilgisayarlı Tomografi)
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, vücuttaki organların, kemiklerin ve kan damarlarının 3 boyutlu ve kesitsel görüntülerini oluşturmak için gelişmiş x-ışını teknolojisi kullanır. BT taramaları, tümörün kemiğin dışında, yumuşak dokularda veya lenf düğümlerinde yayılmasını değerlendirmek için kullanılır. Ayrıca, MRI ile doğrulanan tümörlerin kapsamını daha ayrıntılı bir şekilde incelemek için de kullanılabilir.
5. Biyopsi
Biyopsi, kanser hücrelerini tanımlamak için doku örnekleri almayı içerir. Alınan doku örnekleri, patoloji laboratuvarlarında incelenir. Biyopsi, kemik kanseri tanısını doğrulamak ve hangi tür kanserli tümörün bulunduğunu belirlemek için kullanılır. Genellikle, röntgen, MRI veya BT taraması ile görüntüleme rehberliğinde yapılır. Çekirdek biyopsisi, kemik tümörlerini teşhis etmek için yaygın olarak kullanılır ve doku örnekleri almak için iğne veya prob kullanılır.
6. Hücre ve Doku Çalışmaları
Hücre ve doku çalışmaları, kemik kanserinin türünü belirlemek için tümör hücrelerine yakından bakar. Biyopsi sırasında alınan doku örnekleri, bu tür çalışmalara tabi tutulur. Kemik kanseri hücreleri, kromozomal değişiklikler gösterebilir. Örneğin, Ewing sarkomu tümörlerinde translokasyon adı verilen kromozomal bir anomali görülür.
7. Kemik Taraması
Kemik taraması, kemiklerdeki anormal değişiklikleri tespit etmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Radyofarmasötikler adı verilen radyoaktif maddeler, kemiklere yerleştirilir ve bir bilgisayar aracılığıyla görüntüler elde edilir. Bu test, kanserin başka kemiklere yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılır. Ayrıca, kanserin vücudun başka bölgelerinden kemiklere yayılma durumu (kemik metastazı) olup olmadığını belirlemek için yapılabilir.
8. Kan Kimyası Testleri
Kan kimyası testleri, vücuttaki organların ne kadar sağlıklı çalıştığını ve anormallikleri tespit etmeye yardımcı olur. Bu testler, kemik kanserini teşhis etmek için kullanılmaz, ancak kanser tedavisinin yan etkilerini izlemek için yapılabilir. Alkalin fosfataz (ALP) ve alanin aminotransferaz (ALT) seviyeleri, kemik kanserinde yüksek çıkabilir. Bu testler, doktorların prognoz yapmak ve tedavi sürecini planlamak için faydalı olabilir.
9. Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı (CBC), kandaki beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositlerin sayısını ölçer. Bu test, genel sağlık durumunu değerlendirmek için yapılır ve kemik kanseri tanısı için doğrudan kullanılmaz, ancak tedavi sürecindeki olası anormallikler için önemli veriler sağlayabilir.
10. Kalp Fonksiyon Testleri
Kemoterapi tedavisi sırasında kalp fonksiyonu izlenmelidir, çünkü kemoterapi ilaçları kalp üzerinde yan etkilere yol açabilir. Kalp fonksiyon testleri, tedavi sürecine başlamadan önce yapılan önemli testlerdir. MUGA taramaları, ekokardiyogramlar ve EKG’ler bu testler arasında yer alır.
11. İşitme Testi
Bazı kemoterapi ilaçları işitme kaybına neden olabilir. Bu nedenle kemoterapi tedavisine başlamadan önce işitme testi yapılabilir. İşitme testi, tedavi sırasında meydana gelebilecek işitme kaybını önceden tespit etmeye yardımcı olur.
Sonuç
Kemik kanserinin tanısı, bir dizi testin kombinasyonuyla yapılır. Fiziksel muayeneler, görüntüleme yöntemleri, biyopsi ve kan testleri, doğru tanı koyabilmek için kullanılır. Bu testler, kanserin evresini belirlemek ve tedavi planı oluşturmak için önemli veriler sağlar. Eğer kemik kanseri belirtilerinden herhangi birini fark ederseniz, bir sağlık uzmanına danışarak gerekli testleri yaptırmak önemlidir.