Hedefli tedavi, kanser hücrelerinde bulunan özel molekülleri hedef alarak tedavi yapar. Bu moleküller, hücrelerin büyümesini ve bölünmesini sağlayan sinyaller gönderir. Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin büyümesini engellerken, normal hücrelere zarar verme riskini en aza indirir. Bu tedavi yöntemi, meme kanseri hastalarının tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Hedefli Tedavi İle Tedavi Edilen Meme Kanseri Türleri
Hedefli tedavi aşağıdaki meme kanseri türlerinde uygulanabilir:
1. Meme Koruyucu Cerrahiden Önce ve Sonra
Hedefli tedavi, lenf düğümlerine yayılmış yerel olarak ilerlemiş meme kanserinin tedavisinde kullanılır. Tedavi, cerrahi müdahale öncesi (neoadjuvan) veya sonrası (adjuvan) olabilir.
2. Metastatik Meme Kanseri
Vücudun diğer bölgelerine yayılmış (metastatik) meme kanseri hastalarına da hedefli tedavi uygulanabilir.
3. Tekrarlayan Meme Kanseri
Hedefli tedavi, tedaviye yanıt vermeyen veya diğer tedavilerden sonra tekrarlayan meme kanseri vakalarında da etkili olabilir.
HER2 Pozitif Meme Kanseri İçin Hedefli Tedavi
HER2, kanser hücrelerinin aşırı büyümesine yardımcı olan bir onkogen (kanserle ilişkili gen) olarak bilinir. HER2 pozitif meme kanseri, hücrelerinde HER2’nin aşırı ekspresyonu olan bir türdür. HER2 pozitif meme kanseri tedavisinde kullanılan hedefli tedavi ilaçları şunlardır:
Trastuzumab (Herceptin)
Trastuzumab, HER2 pozitif meme kanserinin tedavisinde kullanılan en yaygın hedefli tedavi ilacıdır. Genellikle kemoterapi ile birlikte verilir ve adjuvan tedavi olarak bir yıl boyunca uygulanabilir. Trastuzumab, kalp sorunlarına yol açabileceği için tedavi öncesi ve sırasında kalp fonksiyonu testleri yapılır.
Pertuzumab (Perjeta)
Pertuzumab, HER2 pozitif meme kanseri için trastuzumab ve kemoterapi ile birlikte kullanılabilir. Bu ilaç, inflamatuar meme kanseri tedavisinde de kullanılır.
Trastuzumab Emtansin (Kadcyla)
Trastuzumab emtansin, trastuzumab ile kemoterapi ilacı emtansinin birleşiminden oluşan bir tedavi seçeneğidir. Trastuzumab ve kemoterapi tedavisinden sonra kalan kanser hücrelerini tedavi etmek için kullanılır.
Trastuzumab Deruxtecan (Enhertu)
Trastuzumab deruxtecan, trastuzumab ve kemoterapi ilacı deruxtecanın birleşiminden oluşur. Metastatik HER2 pozitif meme kanseri ve HER2-düşük meme kanseri tedavisinde kullanılabilir.
Neratinib (Nerlynx)
Neratinib, trastuzumab tedavisini tamamlayan hastalar için kullanılır ve metastatik HER2 pozitif meme kanseri tedavisinde de etkili olabilir.
Lapatinib (Tykerb)
Lapatinib, diğer tedavilere yanıt vermeyen metastatik HER2 pozitif meme kanseri hastaları için kullanılır.
Tucatinib (Tukysa)
Tucatinib, özellikle beyin metastazları olan HER2 pozitif meme kanseri hastalarında kullanılabilir.
HER2 Negatif Meme Kanseri İçin Hedefli Tedavi
HER2 negatif meme kanseri, HER2 proteininin aşırı üretmediği kanser türüdür. Bu tür kanserin tedavisinde kullanılan hedefli tedavi ilaçları şunlardır:
Everolimus (Afinitor)
Everolimus, mTOR inhibitörü olarak bilinir ve hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif meme kanseri tedavisinde kullanılır.
CDK4/6 İnhibitörleri
CDK4/6 inhibitörleri, hücre bölünmesini engelleyerek hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif meme kanserinin tedavisinde kullanılır. Palbosiklib, ribosiklib ve abemaciclib bu grupta yer alır.
Sacituzumab Govitecan (Trodelvy)
Sacituzumab govitecan, hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif meme kanseri için bir kemoterapi ilacıyla birlikte kullanılır. Aynı zamanda üçlü negatif meme kanseri (TNBC) tedavisinde de etkilidir.
Alpelisib (Piqray)
Alpelisib, PIK3CA gen mutasyonu taşıyan hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif meme kanseri hastalarında kullanılır.
Capivasertib (Truqap)
Capivasertib, hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif meme kanseri için hormon tedavisi ile birlikte kullanılabilir. Bu ilaç, özellikle PIK3CA gen mutasyonları olan hastalarda etkilidir.
BRCA Gen Mutasyonlu Meme Kanseri İçin Hedefli Tedavi
BRCA gen mutasyonları, meme kanserinin genetik bir nedenidir. PARP inhibitörleri, BRCA gen mutasyonlu meme kanserini tedavi etmek için kullanılır. Aşağıdaki PARP inhibitörleri bu tedavi için kullanılabilir:
Olaparib (Lynparza)
Olaparib, BRCA gen mutasyonu taşıyan HER2 negatif meme kanseri hastalarına verilen bir tedavi seçeneğidir.
Talazoparib (Talzenna)
Talazoparib, metastatik veya lokal olarak ilerlemiş HER2 negatif meme kanseri tedavisinde kullanılır ve BRCA gen mutasyonu olan hastalarda etkilidir.
Hedefli Tedavinin Yan Etkileri
Hedefli tedavi ilaçlarının yan etkileri genellikle ilacın türüne, doza ve tedaviye yanıtınıza bağlı olarak değişir. Yaygın yan etkiler şunlardır:
1. Grip Benzeri Semptomlar
Ateş, titreme ve baş ağrısı gibi grip benzeri semptomlar görülebilir.
2. Mide Problemleri
Mide bulantısı, kusma ve ishal gibi mide sorunları yaşanabilir.
3. Tükenmişlik
Tedavi sırasında yorgunluk hissi yaygın bir yan etkidir.
4. Cilt Sorunları
Bazı ilaçlar, özellikle lapatinib kullanımı, ciltte döküntü veya el-ayak sendromu gibi sorunlara yol açabilir.
5. Kalp ve Akciğer Sorunları
Kalp sorunları, özellikle trastuzumab tedavisiyle ilişkili olabilir. Ayrıca, bazı ilaçlar akciğer problemlerine de yol açabilir.
6. Diğer Yan Etkiler
Bunlar arasında karaciğer ve böbrek sorunları, periferik nöropati (ellerde ve ayaklarda karıncalanma), iştahsızlık, saç dökülmesi ve kas ağrıları yer alır.
Sonuç
Hedefli tedavi, meme kanserinin tedavisinde önemli bir rol oynamaktadır. Her hasta için tedavi planı, kanserin türüne, genetik özelliklerine ve tedaviye verilen yanıta göre belirlenir. Tedavi sürecinde yan etkilerle başa çıkabilmek için sağlık ekibiyle düzenli iletişim kurmak önemlidir.