Oligodendrogliomalar, oligodendrosit adı verilen glial hücrelerde başlayan bir glioma türüdür. Oligodendrositler, merkezi sinir sistemi içinde sinirleri örten ve koruyan hücrelerdir. Oligodendrogliomalar, genellikle beyin ve omurilikte gelişir. Bu tümörler, bazen beyin omurilik sıvısına yayılabilir ancak nadiren beyin veya omurilik dışına yayılır.
Oligodendroglioma ve Kromozom Anormalliği
Tüm oligodendrogliomalar, kromozom 1’in “p” kolunun ve kromozom 19’un “q” kolunun silindiği kromozom anormallikleri gösterir. Bu genetik değişiklik, tümörlerin gelişiminde önemli bir rol oynar.
Oligodendrogliomaların Sınıflandırılması
Oligodendrogliomalar, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) derecelendirme sistemine göre düşük dereceli (derece 2) ve yüksek dereceli (derece 3) olarak sınıflandırılmaktadır.
Düşük Dereceli Oligodendrogliomalar
Düşük dereceli oligodendrogliomalar, 2. derece tümörlerdir. Yavaş büyürler ve hastalar genellikle uzun süre semptom göstermeden yaşayabilirler. Ancak zamanla daha agresif hale gelebilirler. Oligodendrogliomalar, genellikle 50 ila 60 yaş arasındaki bireylerde daha sık görülür ve uzun süreli nöbet geçmişi olabilir.
Düşük Dereceli Oligodendrogliomaların Tedavi Yöntemleri
- Cerrahi Müdahale: Tümörün tamamı veya mümkün olduğunca büyük bir kısmı çıkarılabilir. Eğer tümör tamamen çıkarılabilirse, ek tedaviye gerek olmayabilir.
- Aktif Gözetim: Tümör tamamen çıkarılamıyorsa, düzenli MR taramaları ile tümörün büyümesi izlenebilir.
- Radyoterapi: Eğer tümör tamamen çıkarılamazsa veya ameliyat sonrası tekrar büyürse, radyoterapi kullanılabilir. Ayrıca, daha önce radyoterapi uygulanmamışsa ameliyat sonrası radyoterapi verilebilir.
- Kemoterapi: Tümör tamamen çıkarılamazsa, genellikle kemoterapi ile birlikte radyoterapi uygulanabilir. Tedaviye genellikle temozolomid (Temodal) ve PCV adı verilen kemoterapi ilaçları dahil edilir. PCV, prokarbazin, lomustin ve vinkristin bileşenlerinden oluşur.
Anaplastik Oligodendrogliomalar
Anaplastik oligodendrogliomalar, yüksek dereceli (derece 3) tümörlerdir ve genellikle hızlı büyürler. Bu tümörler, beynin birden fazla yerinde gelişebilir.
Anaplastik Oligodendrogliomaların Tedavi Yöntemleri
- Cerrahi Müdahale: Tümörün tamamı veya mümkün olduğunca büyük bir kısmı çıkarılır. Ameliyat sonrası kemoterapi ve/veya radyoterapi uygulanabilir.
- Radyoterapi: Ameliyat sonrası tümörün kalan kısmı için radyoterapi verilir. Eğer ameliyat yapılamazsa, radyoterapi ana tedavi seçeneği olarak kullanılabilir.
- Kemoterapi: Radyoterapi ile birlikte kemoterapi uygulanabilir. Temozolomid (Temodal) en yaygın kullanılan kemoterapi ilaçlarından biridir. Ayrıca PCV kombinasyonu (prokarbazin, lomustin, vinkristin) da tedavi seçenekleri arasındadır.
Kortikosteroidler ve Antiepileptik İlaçlar
Beyin tümörleri tedavi edilse de bazı ilaçlar semptomların yönetilmesinde yardımcı olabilir. Bu ilaçlar tümörü tedavi etmez, ancak tümörün yol açtığı semptomları hafifletir.
Kortikosteroidler
Kortikosteroidler, beyin tümörü etrafındaki şişliği azaltmaya yardımcı olur ve baş ağrılarını hafifletebilir. Yaygın olarak kullanılan kortikosteroidler arasında deksametazon (Decadron, Dexasone) bulunur.
Antiepileptik İlaçlar
Oligodendrogliomalar bazen nöbetlere yol açabilir. Nöbetleri önlemek amacıyla antiepileptik ilaçlar (antikonvülzanlar) kullanılabilir. Ancak, tümör nöbetlere neden olmadıkça bu ilaçlar genellikle verilmez. Fenitoin (Dilantin) gibi ilaçlar yaygın olarak kullanılır.
Oligodendroglioma Tanısı
Oligodendrogliomalar genellikle beyin görüntüleme testleri ile tanı alır. Manyetik rezonans görüntüleme (MR) taramaları, tümörün yerini, boyutunu ve yayılma durumunu belirlemek için kullanılır. Tanı konduktan sonra, tedavi planı hastanın durumuna göre şekillendirilir.
Sonuç
Oligodendrogliomalar, genellikle yavaş büyüyen ancak bazen agresifleşebilen gliomalardır. Düşük dereceli tümörler, genellikle cerrahi müdahale ve izleme ile yönetilirken, yüksek dereceli tümörler için cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi tedavi yöntemleri birlikte kullanılabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile hastaların yaşam kalitesi artırılabilir.