Omurilik Nedir?
Omurilik, omurgadan sırta doğru uzanan bir sinir dokusu sütunudur. Beyin sapından başlar ve omurların merkezinden geçerek vücudun farklı bölgelerine sinyaller taşır. Sinirler, omurilikten çıkarak beyin ile vücudun geri kalanı arasında iletişimi sağlar.
Omurilik Sıkışması Nedir?
Omurilik sıkışması, tümör gibi bir kitlenin omuriliğe baskı yapmasıyla oluşur. Bu baskı şişmeye ve kan akışının azalmasına neden olarak omuriliğin ve sinirlerin oksijen alımını engeller. Zamanında tedavi edilmezse kalıcı hasar riski taşır. Bu nedenle acil bir tıbbi durumdur.
Omurilik Sıkışmasının Nedenleri
Kanserle İlişkili Nedenler
Omurilik sıkışması en sık, kanserin omurgaya yayılması (metastaz) sonucu oluşur. Aşağıdaki kanser türleri bu duruma yol açabilir:
- Prostat kanseri
- Meme kanseri
- Akciğer kanseri
- Böbrek kanseri
- Kemik veya yumuşak doku sarkomu
- Hodgkin veya Hodgkin dışı lenfoma
- Multipl miyelom
Kanser genellikle torasik omurgaya yayılır, ancak servikal ve lumbal bölgeler de etkilenebilir.
Diğer Nedenler
- Omurgada gelişen tümörler
- Omurlarda hasar, çökme veya travma
- Anormal kemik gelişimi (kemik mahmuzları, skolyoz)
- Omurilik çevresinde apse
- Hematom (kan birikmesi)
- Romatoid artrit gibi inflamatuar durumlar
- Yırtılmış veya fıtıklaşmış diskler
Omurilik Sıkışmasının Belirtileri
Belirtiler, sıkışmanın yer aldığı omurga bölgesine ve etkilenen sinirlere göre değişir. Zamanla kötüleşebilir.
Yaygın Belirtiler
- Sırt veya boyun ağrısı (çoğu vakada görülür)
- Göğüs veya karın çevresinde bant hissi
- Ağrının kalça, bacak veya kollara yayılması
- Yattıkça artan ağrı
Diğer Belirtiler
- Uyuşma, karıncalanma, kramplar
- Siyatik tarzı yanma hissi
- Yürüme zorluğu, dengesizlik
- Kas güçsüzlüğü
- İdrar yapma zorluğu veya kaçırma
- Kabızlık
- Erektil disfonksiyon
- Felç
Tanı
Fiziksel ve Nörolojik Muayene
Sağlık ekibi, beyin, sinirler ve kasların işlevini değerlendiren muayeneler yapar. Refleksler, koordinasyon ve motor beceriler kontrol edilir.
Görüntüleme Yöntemleri
- Manyetik Rezonans (MR)
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Miyelografi (omurga röntgeni)
Omurilik Sıkışmasının Tedavisi
Tedavi ne kadar erken başlarsa, sonuçlar o kadar iyi olur. Amaç sinir hasarını önlemek, ağrıyı azaltmak ve yaşam kalitesini korumaktır.
Radyasyon Tedavisi
Harici radyasyon, tümörü küçülterek omuriliğe baskıyı azaltır. Tedavi süresi birkaç gün ile 4 hafta arasında değişebilir. Ameliyat sonrası da uygulanabilir.
Cerrahi Müdahale
Ameliyat, tümörü çıkarmak ve omuriliğe olan baskıyı azaltmak için yapılır. Omurga instabilitesi varsa cerrahi sabitleme işlemleri uygulanabilir. Cerrah, omurların parçalarını çıkararak baskıyı azaltabilir ve çubuklar ya da vidalarla omurgayı stabilize edebilir.
Ayrıca apseler veya hematomlar boşaltılabilir. Anormal kemik büyümeleri düzeltilebilir.
Kanser Tedavisine Yönelik İlaçlar
- Kemoterapi: Akciğer kanseri veya Hodgkin dışı lenfoma gibi durumlarda kullanılır
- Hormon tedavisi: Meme ve prostat kanserlerinde radyasyon sonrası uygulanabilir
Destekleyici İlaçlar
Kortikosteroidler
Omurilik çevresindeki şişliği azaltarak baskıyı hızlı şekilde hafifletir. Tedaviye hemen başlanır ve semptomlar düzelirse doz azaltılır.
Bifosfonatlar
Kemiklerin güçlenmesine yardımcı olur ve omurga üzerindeki kanser etkilerini azaltır. Özellikle omurilik sıkışması riski olan hastalarda kullanılır.