Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek amacıyla antikanser (sitotoksik) ilaçların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Tükürük bezi kanseri tedavisinde kemoterapi, genellikle cerrahi ve radyasyon tedavisinin etkili olmadığı durumlarda tercih edilir. Sağlık ekibi, kemoterapi ilaçlarını, dozlarını ve tedavi programını kişisel ihtiyaçlarınıza göre belirleyecektir.
Kemoterapi Ne Zaman Kullanılır?
Kemoterapi, tükürük bezi kanserinin metastatik (yayılmış) formunu tedavi etmek için kullanılır. Ayrıca, ameliyat veya radyasyon tedavisi mümkün olmadığında veya tekrarlayan kanser vakalarında (lokal tekrar) da kemoterapi önerilebilir. Tükürük bezi kanseri tedavisinde kemoterapi, aşağıdaki durumlarda tercih edilebilir:
- Metastatik tükürük bezi kanseri: Kanserin vücudun başka bölgelerine yayıldığı durumlarda.
- Tekrar eden tükürük bezi kanseri: Ameliyat veya radyasyon tedavisinden sonra kanserin aynı bölgede yeniden ortaya çıkması durumunda.
- Tedaviye dirençli kanser: Diğer tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen tükürük bezi kanseri vakalarında.
Kemoterapi, genellikle sistemik bir tedavi olarak uygulanır. Yani, ilaçlar kan dolaşımı yoluyla vücudun her bölgesine ulaşarak kanser hücrelerini hedefler. Bu, tükürük bezindeki birincil tümörden kopmuş hücreleri de içerebilir.
Tükürük Bezi Kanseri İçin Kullanılan Kemoterapi İlaçları
Tükürük bezi kanseri tedavisinde genellikle ilaç kombinasyonları kullanılır. En sık kullanılan kemoterapi ilaç kombinasyonları şunlardır:
- Siklofosfamid (Procytox), Doksorubisin ve Sisplatin
- Sisplatin, Doksorubisin ve Fluorourasil
- Sisplatin, Epirubisin ve Fluorourasil
- Vinorelbin ve Sisplatin
- Gemcitabine ve Sisplatin
Bazen tek başına kullanılan ilaçlar da tercih edilebilir. Bu tek ilaçlar, kemoterapi kombinasyonlarından daha az yan etkiye yol açabilse de etkili olabilir. Tükürük bezi kanseri tedavisinde kullanılan yaygın tekli kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Sisplatin
- Vinorelbin
- Paklitaksel
- Mitoksantron
- Epirubisin
- Fluorourasil
- Docetaxel (Taxotere)
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapi tedavisinin yan etkileri, kullanılan ilaçların türüne, dozlarına ve bireyin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Kemoterapi, kanser hücrelerini yok ederken sağlıklı hücrelere de zarar verebilir, bu nedenle yan etkiler meydana gelebilir. Yan etkiler tedavi sırasında, hemen sonrasında veya birkaç gün veya hafta sonra ortaya çıkabilir. Ayrıca, bazı yan etkiler kemoterapi bittikten aylar veya yıllar sonra da görülebilir.
Yaygın Yan Etkiler
Tükürük bezi kanseri tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçlarının bazı yaygın yan etkileri şunlardır:
Düşük Kan Hücresi Sayısı
Kemoterapi, kan hücrelerinin üretimini etkileyebilir ve düşük kan hücresi sayısına yol açabilir. Bu durum, enfeksiyon riskini artırabilir, kanama riskini çoğaltabilir ve halsizlik yaratabilir.
İshal
Sindirim sistemi üzerinde etkiler olabilir ve ishal yaşanabilir.
Yaralı Ağız
Ağızda yaralar ve enfeksiyonlar oluşabilir, bu da yemek yeme ve konuşma gibi günlük aktiviteleri zorlaştırabilir.
Mide Bulantısı ve Kusma
Mide bulantısı ve kusma, kemoterapinin yaygın yan etkilerindendir. Bu durum ilaçlar ile kontrol altına alınabilir.
Tükenmişlik
Kemoterapi tedavisi sırasında yoğun yorgunluk hissedilebilir. Tükenmişlik, tedavi sürecinde en sık karşılaşılan yan etkilerden biridir.
Sinir Sistemi Sorunları
Kemoterapi, sinir sistemi üzerinde etkiler yaratabilir ve bazı hastalarda ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya ağrı görülebilir.
Saç Dökülmesi
Kemoterapi, saç foliküllerine zarar verebilir ve geçici saç dökülmesine yol açabilir. Bu durum tedavi sonrasında genellikle geri döner.
Yan Etkilerle Başa Çıkma
Yan etkiler geliştirirseniz, bunları sağlık ekibinizle paylaşmalısınız. Herhangi bir sorunun ne kadar erken fark edilirse, o kadar erken tedavi ve yönetim önerilebilir. Sağlık ekibi, yan etkilerle başa çıkmak için farklı yöntemler ve ilaçlar önerebilir.
Sonuç
Tükürük bezi kanseri tedavisinde kemoterapi, genellikle diğer tedavi yöntemlerine dirençli olan, ileri evre veya tekrarlayan kanser vakalarında tercih edilir. Kemoterapi ilaçları, kanser hücrelerini hedef alarak etkili olabilir, ancak tedavi sırasında yan etkiler görülebilir. Tedaviye başlarken ve devam ederken, yan etkiler hakkında doktorunuza düzenli olarak bilgi vermeniz, tedavi sürecini daha sağlıklı hale getirebilir.