Tükürük bezlerinin kanserli tümörleri, yakındaki dokulara yayılabilir ve bu dokuları yok edebilir. Ayrıca, vücudun diğer bölgelerine de metastaz yapabilir. Tükürük bezi kanseri gelişimi nadir olsa da, bu kanser türlerinin bazıları ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Aşağıda, tükürük bezlerinde görülen en yaygın kanserli tümör türleri açıklanmıştır.
Mukoepidermoid Karsinom
Mukoepidermoid karsinom (MEC), tükürük bezi kanserinin en yaygın türüdür. Çoğunlukla parotis bezinde gelişir, ancak bazı durumlarda submandibular bezlerde ve minör tükürük bezlerinde de görülebilir. 20 yaş üzerindeki kişilerde en sık görülen tükürük bezi kanseridir.
MEC Tümörlerinin Dereceleri
- Düşük Dereceli MEC: Genellikle genç insanlarda ve kadınlarda daha sık görülür. Erken evrede teşhis edilirse, mükemmel bir prognoza sahiptir.
- Yüksek Dereceli MEC: Yaşlı insanlarda ve erkeklerde daha yaygındır. Yüksek dereceli MEC’nin vücuda yayılma olasılığı daha yüksektir ve genellikle daha sonraki evrelerde teşhis edilir. Bu tipin prognozu zayıftır.
- Orta Dereceli MEC: Düşük ve yüksek dereceli MEC arasında bir özellik gösterir. Tümörler genellikle boyundaki lenf düğümlerine yayıldığında bulunur.
Adenoid Kistik Karsinom
Adenoid kistik karsinom, tükürük bezi kanserleri arasında ikinci en yaygın türdür. Her tükürük bezinde gelişebilir, ancak en sık küçük tükürük bezlerinde görülür. Bu kanser türü genellikle 40 ile 60 yaş arasındaki kişilerde yaygındır.
Adenoid Kistik Karsinom Hücre Tipleri
- Katı Tip: Mikroskop altında katı tabakalara benzeyen hücrelere sahiptir ve bu tipin prognozu daha kötüdür.
- Tübüler Tip: Tüp şeklinde hücrelerden oluşur ve en iyi prognoz gösterir.
- Kribriform Tip: Bu tip, kanser hücrelerinin çevresinde normal hücreler bulunur. Mikroskop altında çok sayıda deliğe sahipmiş gibi görünür. Bu tipin prognozu, katı ve tübüler tipler arasında yer alır.
Adenoid Kistik Karsinomun Özellikleri
Adenoid kistik karsinom genellikle çevredeki lenf düğümlerine yayılmaz, ancak sinirlerin etrafındaki boşluklarda (perinöral invazyon) büyüyebilir. Kan dolaşımı yoluyla da vücudun uzak bölgelerine yayılabilir. Ayrıca, bu tümör tedavi edildikten yıllar sonra tekrar edebilir (tekrarlayabilir).
Asinik Hücreli Karsinom
Asinik hücreli karsinom genellikle parotis bezinde gelişir. Çocuklar ve 50 yaş civarındaki yetişkinlerde daha yaygın görülür. Bu tümörler çoğunlukla yavaş büyür ve iyi prognoz gösterir.
Tükürük Kanalı Karsinomu
Tükürük kanalı karsinomu, hızlı bir şekilde büyüyen ve vücudun diğer bölgelerine hızla yayılan yüksek dereceli bir tümördür. Çoğu kişi, kanserin zaten vücudun diğer bölgelerine yayıldığı ileri evrelerde teşhis edilir. Bu tümör türü genellikle parotis bezinde yer alır ve sinirlerin etrafındaki boşluklara yayılma eğilimindedir (perinöral invazyon).
Nadir Tükürük Bezi Tümörleri
Bazı tükürük bezi tümörleri nadiren görülür ve genellikle daha düşük bir yayılma potansiyeline sahiptir. Aşağıda bu nadir tümör türleri açıklanmıştır:
Polimorf Düşük Dereceli Adenokarsinom
Bu tümör genellikle küçük tükürük bezlerinde, özellikle sert ve yumuşak damakların birleşim bölgesinde başlar. Yavaş büyür ve nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılır. Çoğu zaman tekrarlamaz.
Pleomorfik Adenom Karsinomu
Pleomorfik adenom karsinomu, daha önce kanserli olmayan pleomorfik adenom adı verilen bir tümördeki hücrelerin kanserleşmesiyle başlar. Bu tür tümörler genellikle parotis bezinde gelişir.
Meme Analog Sekretuvar Karsinomu
Meme analog sekretuvar karsinomu genellikle parotis bezinde başlayan yavaş büyüyen bir tümördür. Lenf düğümlerine yayılabilir ve tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Nadir Tükürük Bezi Tümörlerinin Tedavisi
Nadir tükürük bezi tümörlerinin tedavisi genellikle cerrahi müdahaleyi içerir. Tümörün yerleşimine ve büyüklüğüne bağlı olarak, lenf düğümlerinin kontrol edilmesi ve çıkarılması için boyun diseksiyonu yapılabilir. Eğer kanser çevre dokulara veya lenf düğümlerine yayılmışsa, harici radyasyon tedavisi uygulanabilir.
Sonuç
Tükürük bezi kanserli tümörleri, genellikle parotis bezinde gelişen mukoepidermoid karsinom, adenoid kistik karsinom gibi türlerdir. Bunlar kanserin ciddiyetine ve evresine bağlı olarak farklı tedavi yaklaşımları gerektirebilir. Nadir türler ise genellikle daha yavaş büyüyen ve tedavi edilebilir tümörlerdir. Bu tümörlerin tedavisi çoğunlukla cerrahi müdahale ve gerektiğinde radyasyon tedavisi ile yapılmaktadır.