Evreleme, kanserin vücutta ne kadar yayıldığını ve ilk teşhis edildiğinde nerede olduğunu belirlemek için yapılan bir işlemdir. Genellikle kanserin kapsamını tanımlar ve tedavi planlamasında kullanılır. Akut miyeloid lösemi (AML), katı tümörler oluşturmadığı için evreleme süreci farklıdır. Bu yazıda, AML’nin farklı evreleri ve tedavi süreçleri hakkında detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.
Tedavi Edilmemiş Akut Miyeloid Lösemi (AML)
Tedavi edilmemiş AML, löseminin yeni teşhis edildiği ve henüz tedavi edilmediği evreyi tanımlar. Bu durumda, hastalık genellikle şu şekilde tanımlanır:
- Kan hücrelerinin sayısı düşüktür (kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler).
- Kan örneğinde olgunlaşmamış kan hücreleri (blast hücreleri) görülebilir.
- Kemik iliğindeki hücrelerin en az %20’si blast hücreleridir.
- AML’nin belirtileri ve semptomları genellikle vardır, bu da hastalığın aktif olduğunu gösterir.
Doktorlar, tam kan sayımı (CBC) gibi testlerle kan hücrelerinin sayısını kontrol ederler.
Aktif Hastalık
Aktif hastalık evresi, kemik iliğindeki hücrelerin %5’inden fazlasının blast hücreleri olduğu durumu tanımlar. Eğer hastalık tedavi sonrası geri dönerse, bu terim tedavi sürecinde veya sonrasında da kullanılabilir.
Remisyon Evresi
Remisyon, AML tedavisinin ardından hastalığın gerilediği evreyi tanımlar. Tam remisyon (tam yanıt) şu özelliklere sahiptir:
- Kan hücreleri, nötrofil sayısının 1 x 10⁹ / L’nin üzerinde ve trombosit sayısının 100 x 10⁹ / L’nin üzerinde olduğu düzeye gelir.
- Kemik iliğindeki blast hücrelerinin oranı %5’ten azdır.
- AML’nin genel belirtileri ve semptomları yoktur (örneğin, yorgunluk, ateş, kanama).
Kısmi remisyon, kemik iliğindeki hücrelerin %25’inden azının blast hücreleri olduğu ve kemik iliğinin normal şekilde çalıştığı durumu ifade eder.
Ölçülebilir Kalıntı Hastalık (MRD)
Tedavi sonrası kemik iliğinde hala blast hücreleri bulunabilir. Standart laboratuvar testleri bu hücreleri tespit edemese de, akış sitometrisi veya polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) gibi daha hassas testler kullanılarak bu hastalık izlenebilir. Minimal rezidüel hastalık (MRD), bu tür hassas testlerle tespit edilen hastalığı ifade eder.
MRD, tedaviye yanıtı ölçmek ve hastalığın nüks etme olasılığını değerlendirmek için kullanılır. MRD’si az olan kişilerde kanserin yeniden ortaya çıkma riski daha yüksek olabilir.
Tekrar Nüksetmiş (Relaps) AML
Relaps (tekrarlayan) AML, löseminin tedavi ve remisyon sürecinden sonra geri dönmesi anlamına gelir. Bu durumda, blast hücrelerinin oranı %5’in üzerine çıkar ve hastalık ilerlemeye devam eder. Relaps, tedavi sürecinde hastalığın yeniden aktif hale geldiğini gösterir.
Refrakter (Dayanıklı) AML
Refrakter hastalık, löseminin mevcut tedaviye yanıt vermemesi durumunu ifade eder. Bu, hastalığın en son tedaviye karşı direnç gösterdiği ve tedaviye yanıt vermediği bir durumu tanımlar.
Sonuç
Akut miyeloid lösemi, her evrede farklı tedavi yaklaşımları gerektiren bir hastalıktır. Doktorlar, her hastanın bireysel durumuna göre tedavi planı oluşturur ve AML’nin evrelerini değerlendirerek tedavi sürecini yönlendirirler.