Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için kullanılan sitotoksik ilaçlar içerir. Bu ilaçlar, tüm hücreler için zehirli olabilir, yani kanser hücrelerini yok ederken sağlıklı hücrelere de zarar verebilir. Kemoterapi ilaçları genellikle kan yoluyla vücudun her yerine seyahat eder ve kanser hücrelerini hedef alır. Bu tür tedaviye sistemik terapi denir.
Kemoterapi Nerelerde Kullanılır?
Kemoterapi, belirli bir bölgedeki kanser hücrelerine yönelik olarak da kullanılabilir. Örneğin, intratekal kemoterapi, beyin omurilik sıvısına (BOS) doğrudan verilir. Bu tür tedavi, merkezi sinir sistemindeki (MSS) lösemi hücrelerini hedef almak amacıyla uygulanır.
Kemoterapi, akut miyeloid lösemi (AML) için ana tedavi yöntemi olarak kullanılır. AML tedavisinin her aşamasında bu tedavi uygulanabilir. Kemoterapi, tek başına bir tedavi olarak kullanılabileceği gibi, diğer kanser tedavi yöntemleriyle de kombin edilebilir.
Kemoterapi Ne Amaçla Kullanılır?
Kemoterapi, şu amaçlarla kullanılabilir:
1. Lösemi Hücrelerini Yok Etmek
Kemoterapi, lösemi hücrelerini yok etmek ve remisyona ulaşmak için kullanılır.
2. Merkezi Sinir Sisteminde Lösemi Hücrelerini Yok Etmek
Kemoterapi, beyin ve omurilikteki lösemi hücrelerini yok etmek amacıyla da kullanılabilir. Bu işlem merkezi sinir sistemi (MSS) tedavisi olarak adlandırılır.
3. Kök Hücre Nakli İçin Hazırlık
Kemoterapi, kök hücre nakli öncesinde de hastanın vücudunu hazırlamak için uygulanabilir.
AML İçin Kullanılan Kemoterapi İlaçları
AML tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları genellikle birden fazla ilaç kombinasyonunu içerir. Kemoterapinin çoğu türü, sitarabin (Cytosar) gibi ilaçları içerir. Sitarabin, genellikle 7 ve 3 protokolü olarak adlandırılan bir tedavi düzeninde kullanılır. Bu protokolde sitarabin 7 gün boyunca sürekli verilir, ardından 3 gün boyunca antrasiklin grubu ilaçlar verilir.
7 ve 3 Protokolü
Bu protokolde sıklıkla kullanılan antrasiklinler şunlardır:
- Daunorubisin (Cerubidin)
- Idarubisin
- Doksorubisin (Adriamisin)
- Mitoksantron
Ayrıca, lipozomal daunorubisin ve sitarabin kombinasyonu (Vyxeos) da kullanılabilen bir formdur.
Diğer AML Kemoterapi İlaçları
AML tedavisinde kullanılabilecek diğer kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Tioguanin (Lanvis, 6-TG)
- Fludarabin (Fludara)
- Kladribin (Leustatin)
- Klofarabin (Clolar)
- Etoposid (Vepesid)
- Hidroksiüre
- Siklofosfamid (Procytox)
- Karboplatin (Paraplatin)
- Temozolomid (Temodar)
- Topotekan (Hycamtin)
- Metotreksat (Metotreksat)
- Merkaptopurin (Pürinol, 6-MP)
- Enjekte Edilebilir Azasitidin (Vidaza)
- Oral Azasitidin (Onureg)
- Desitabin (Dacogen, Demylocan, Inqovi)
- Kortikosteroidler (Prednizon veya Deksametazon)
Akut Promyelositik Lösemi İçin Kemoterapi
Akut promyelositik lösemi (APL) tedavisinde özel kemoterapi ilaçları kullanılır. Bu tedavi genellikle şu ilaçları içerir:
- All-trans retinoik asit (ATRA)
- Arsenik trioksit (ATO)
- Daunorubisin
- Idarubisin
- Sitarabin
- Metotreksat
Merkezi Sinir Sistemi Tedavisi İçin Kemoterapi
Eğer lösemi merkezi sinir sistemine yayılırsa, intratekal kemoterapi yapılabilir. Bu tedavi, kemoterapi ilaçlarının doğrudan beyin omurilik sıvısına (BOS) verilmesini içerir. Metotreksat veya sitarabin, intratekal kemoterapide yaygın olarak kullanılan ilaçlardır.
Lomber Ponksiyon
İntratekal kemoterapi genellikle lomber ponksiyon sırasında yapılır. Bu işlem, spinal bir iğnenin deri altından ve omurlar arasındaki boşluktan BOS içeren boşluğa kadar sokulmasıyla gerçekleştirilir.
Yüksek Doz Sitarabin
Yüksek doz sitarabin tedavisi, merkezi sinir sistemine yayılmış lösemiyi tedavi etmek amacıyla da kullanılabilir.
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapi ilaçlarının yan etkileri, kullanılan ilaca, dozajına, uygulama şekline ve genel sağlık durumunuza göre değişebilir. Kemoterapiden kaynaklanan yan etkiler konusunda sağlık ekibinize bilgi vermeniz önemlidir. Erken dönemde belirttiğiniz sorunlar, tedaviye yönelik çözümler geliştirilmesini sağlar.
Yaygın Yan Etkiler
- Düşük kan hücresi sayısı
- Mide bulantısı ve kusma
- İştahsızlık
- Ağız ve boğaz ağrıları
- Tükenmişlik
- Saç dökülmesi
- İshal
- Cilt sorunları
- Doğurganlık problemleri
- Tümör lizis sendromu
Kemoterapi Hakkında Daha Fazla Bilgi
Kemoterapi ve yan etkileri hakkında daha fazla bilgi almak için sağlık ekibinizle görüşebilir ve sorular sorabilirsiniz. Kemoterapi hakkında doğru kararlar alabilmek için tedavi süreciniz hakkında bilgi sahibi olmak oldukça önemlidir.