Nükseden veya dirençli akut miyeloid lösemi (AML), löseminin tedavi sonrası tekrar etmesi anlamına gelir. Refrakter AML, tedaviye yanıt vermeyen ve kemoterapi ilaçlarıyla yeterli düzeyde lösemi hücresi öldürülemeyen bir durumdur. Hem nükseden hem de dirençli AML’nin tedavisinde daha ileri tedavi seçeneklerine ihtiyaç vardır.
Nükseden veya Dirençli AML İçin Tedavi Seçenekleri
AML tedavisinde nüks veya refrakter durumlar daha karmaşık olabilir. Bu durumda tedavi süreci, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna, hastalığın ne kadar süre remisyonda kaldığına ve daha önce uygulanan tedavilere bağlı olarak şekillenir.
Kemoterapi
Kemoterapi, AML tedavisinde ana yaklaşımdır. Nükseden veya dirençli AML hastalarına, remisyona ulaşmak amacıyla farklı kemoterapi tedavi protokolleri uygulanabilir.
7 ve 3 Protokolü
Bu tedavi protokolünde, sitarabin (Cytosar) 7 gün boyunca sürekli verilir ve antrasiklin 3 gün boyunca verilir. Kullanılan antrasiklinler arasında:
- Daunorubisin (Cerubidin)
- Doksorubisin (Adriamisin)
- Idarubisin (Idamisin)
- Mitoksantron (Novantrone) yer alır.
Diğer Kemoterapi Kombinasyonları
- FLAG (Fludarabin, sitarabin, filgrastim)
- MEC (Mitoksantron, etoposid, sitarabin)
- Yüksek doz sitarabin (HDAC) ve mitoksantron
- Yüksek doz etoposid ve siklofosfamid
- Sitarabin, daunorubisin ve etoposid
- Klofarabin ve sitarabin ile veya filgrastim olmadan
Hedefli Terapi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin yüzeyinde veya içinde bulunan belirli molekülleri hedef alarak tedavi sağlar.
Hedefli Tedavi Seçenekleri
- FLT3 mutasyonu olan AML için gilteritinib (Xospata) önerilebilir.
- CD33 proteini belirteci bulunan AML için gemtuzumab ozogamisin (Mylotarg) tedavi edici olabilir.
Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Tedavisi
Lösemi merkezi sinir sistemine (beyin ve omurilik) yayıldığında, intratekal kemoterapi uygulanabilir. Bu tedavi, doğrudan omurilik sıvısına uygulanan kemoterapiyi içerir.
Kullanılan İlaçlar
- Metotreksat
- Sitarabin
İntratekal kemoterapi bazen radyasyon tedavisiyle de kombine edilebilir. Bu tedavi, beyin ve omuriliğe yayılan kanser hücrelerini hedef alır.
Kök Hücre Nakli
Nükseden veya dirençli AML hastalarına kök hücre nakli önerilebilir. Allojenik kök hücre nakli, en yaygın kullanılan yöntemdir. Eğer eşleşen bir donör bulunmazsa, otolog kök hücre nakli da bir seçenek olabilir.
Kök Hücre Nakli Sonrası Tedavi
Nakil sonrası, bazı hastalar donör lenfosit infüzyonu (DLI) alabilir. Bu, bağışçılardan alınan lenfositlerin infüzyon yoluyla hastaya verilmesidir.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Radyasyon tedavisi, kök hücre naklinden önce şartlandırma tedavisi olarak veya merkezi sinir sistemine yayılan AML için uygulanabilir.
Destekleyici Terapi
AML tedavisinin her aşamasında destekleyici terapi büyük önem taşır. Destekleyici tedavi, tedavinin yan etkilerini yönetmek ve komplikasyonları tedavi etmek için kullanılır.
Destekleyici Tedavi Uygulamaları
- Antibiyotikler, antiviraller ve antifungal ilaçlar: Enfeksiyonları önlemek veya tedavi etmek için kullanılır.
- Büyüme faktörleri: Kemoterapi sonrası kemik iliğinin iyileşmesine yardımcı olur.
- Kan transfüzyonları: Kırmızı kan hücreleri, trombositler ve taze dondurulmuş plazma verilerek hasta desteklenir.
- Tümör lizis sendromu tedavisi: Kanser hücrelerinin ölümünden sonra kanda artan kimyasal maddelerin yüksek seviyeleri yönetilir.
- Lökaferez: Yüksek sayıda beyaz kan hücresinin vücuttan temizlenmesi için kullanılır.
Sonuç
Nükseden veya dirençli akut miyeloid lösemi tedavisi, kişiye özel olarak belirlenir ve tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, hedefli tedavi, kök hücre nakli ve destekleyici tedavi yer alır. Tedavi sürecinde tedaviye verilen yanıt ve genel sağlık durumu büyük önem taşır. Bu nedenle, her hasta için uygun tedavi planı sağlık ekibi tarafından titizlikle hazırlanır.