Beyin sapı gliomu, çocuklarda beyin sapında gelişen bir beyin tümörü türüdür. Beyin sapı gliomları genellikle beyin sapının ortasında yer alır ve cerrahi olarak çıkarılması oldukça zordur. Çoğu beyin sapı gliomu, beyin sapının pons adı verilen kısmında başlar ve pontin gliomalar olarak bilinir.
Beyin Sapı Gliomlarının Türleri
Beyin sapı gliomaları, çocuklarda iki ana türe ayrılır:
Yaygın Beyin Sapı Gliomu (DIPG)
Yaygın beyin sapı gliomu, en yaygın görülen türdür ve genellikle beyin sapı boyunca yayılır. Bu tümörler çoğunlukla ponsta başlar ve yaygın intrinsik pontin gliomu (DIPG) olarak adlandırılır. DIPG yüksek dereceli tümörlerdir ve genellikle çok agresiftir. Tedavisi zordur ve prognozu zayıftır. DIPG’nin tedavi sonrası tekrarlaması durumunda, buna tekrarlayan yaygın beyin sapı gliomu denir.
Fokal Beyin Sapı Gliomu
Fokal beyin sapı gliomu, beyin sapının belirli bir bölgesinde yer alır ve genellikle daha az agresif olan, düşük dereceli bir tümördür. Fokal gliomalar genellikle iyi huyludur ve tedavisi daha kolaydır. Bu tür tümörlerin tedavi sonrasında tekrar etmesi durumunda, buna tekrarlayan fokal beyin sapı gliomu denir.
Beyin Sapı Gliomalarının Tedavisi
Beyin sapı gliomalarının tedavisi, tümörün türüne, derecesine, yerleşimine ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterir. Tedavi planı, çocuğun genel sağlık durumu, yaşı ve nörolojik durumu göz önünde bulundurularak belirlenir.
Yaygın Beyin Sapı Gliomalarının Tedavisi
Yaygın beyin sapı gliomaları, genellikle radyasyon tedavisi ile tedavi edilir, çünkü çoğu bu tümörlerin cerrahi olarak çıkarılması zordur. Bazı durumlarda, radyasyon tedavisinden sonra hedefli tedavi uygulanabilir. DIPG gibi tümörlerde, cerrahi müdahale genellikle önerilmez, çünkü çok tehlikeli olabilir ve daha fazla hasara yol açabilir. Tedavi planlamasında genellikle biyopsi yapılır ve tümöre duyarlı gen mutasyonları test edilir.
Tekrarlayan Yaygın Beyin Sapı Gliomaları
Tekrarlayan diffüz beyin sapı gliomaları için standart bir tedavi yoktur ve bu durumda klinik araştırmalar önerilebilir.
Fokal Beyin Sapı Gliomalarının Tedavisi
Fokal beyin sapı gliomaları, tümör sorunlara yol açmadığı sürece tedavi gerektirmeyebilir. Ancak tümör büyüdüğünde veya sorun yarattığında, tedavi edilmesi gerekebilir. Bu tür gliomaların tedavisinde amaç, tümörün mümkün olduğunca çoğunu çıkarmaktır. Cerrahi müdahale sonrasında radyasyon tedavisi, kemoterapi veya hedefli tedavi gibi ek tedavi yöntemleri kullanılabilir.
Tekrarlayan Fokal Beyin Sapı Gliomaları
Tekrarlayan fokal beyin sapı gliomaları, cerrahi, radyasyon tedavisi veya kemoterapi ile tedavi edilebilir. Bu tedavi yöntemlerinin bir kombinasyonu da uygulanabilir.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Beyin sapı gliomalarının tedavisinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biri dış radyasyon tedavisidir.
Yaygın Beyin Sapı Gliomalarında Radyasyon Tedavisi
Yaygın beyin sapı gliomalarının çoğu cerrahi olarak çıkarılamadığından, dış radyasyon tedavisi genellikle bu tümörlerin tedavisinde kullanılır. Radyasyon tedavisi, tümörün etrafındaki bölgelere ve bazen de tüm beyne yönlendirilir.
Fokal Beyin Sapı Gliomalarında Radyasyon Tedavisi
Fokal beyin sapı gliomalarında, genellikle ameliyat sonrası radyasyon tedavisi uygulanır. Eğer cerrahi mümkün değilse, tedavi olarak kemoterapi veya radyasyon tedavisi kullanılabilir. Ayrıca, hem dış hem de iç radyasyon tedavisi seçenekleri mevcuttur.
3 Yaşından Küçük Çocuklarda Radyasyon Tedavisi
3 yaşından küçük çocuklarda radyasyon tedavisi, gelişmekte olan beyin hücrelerine zarar verebileceğinden, genellikle ertelenir. Bu yaş grubundaki çocuklar için, önce kemoterapi uygulanabilir ve radyasyon tedavisi daha büyük yaşlarda verilebilir. Ayrıca, nörofibromatozis tip 1 (NF1) olan çocuklar için radyasyon tedavisi genellikle önerilmez.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla kullanılan ilaçlardan oluşur. Fokal ve diffüz beyin sapı gliomaları için kemoterapi tedavinin bir parçası olabilir. Ayrıca, kemoterapi radyasyon tedavisini daha etkili hale getirebilir.
Beyin Sapı Gliomalarında Kullanılan Kemoterapi İlaçları
Beyin sapı gliomalarını tedavi etmek için yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Temozolomid (Temodal)
- Lomustin (CeeNU, CCNU)
- Karboplatin
- Vinkristin
3 Yaşından Küçük Çocuklar için Kemoterapi
3 yaşından küçük çocuklarda, radyasyon tedavisinin ertelenmesi gerektiğinde, kemoterapi tedavisi tercih edilebilir.
Hedefli Tedavi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin üzerindeki veya içindeki spesifik molekülleri hedef alarak tümörün büyümesini engellemeye yönelik tedavi yöntemidir. Hedefli tedavi, bazen beyin sapı gliomalarının tedavisinde kullanılabilir.
Beyin Sapı Gliomalarında Kullanılan Hedefli Tedavi İlaçları
Beyin sapı gliomalarını tedavi etmek için kullanılabilecek hedefli tedavi ilaçları şunlardır:
- Bevacizumab (Avastin ve biyobenzerleri)
- Dabrafenib (Tafinlar)
- Trametinib (Mekinist)
Ameliyat
Yaygın beyin sapı gliomaları için cerrahi müdahale genellikle önerilmez, çünkü tümörlerin çıkarılması son derece zordur. Ancak, fokal beyin sapı gliomaları için cerrahi müdahale uygulanabilir. Amaç, tümörün mümkün olduğunca çoğunu çıkarmaktır. Eğer tümör tamamıyla çıkarılabilirse, ek tedaviye gerek kalmayabilir. Cerrahi müdahaleden sonra radyasyon tedavisi, kemoterapi veya her ikisi de kullanılabilir. Eğer cerrahi müdahale mümkün değilse, tümörü tedavi etmek için radyasyon tedavisi, kemoterapi veya bunların bir kombinasyonu uygulanabilir. Ayrıca, beyindeki fazla sıvıyı boşaltmak için bir şant yerleştirilmesi de gerekebilir.
Sonuç
Beyin sapı gliomaları, çocukluk çağındaki beyin tümörlerinden biri olup, tedavisi zorlu ve kompleks bir süreçtir. Tümörün türüne, yerleşimine ve büyüklüğüne bağlı olarak, tedavi seçenekleri cerrahi müdahale, radyasyon tedavisi, kemoterapi ve hedefli tedavi kombinasyonlarını içerebilir. Tedavi süreci, her çocuk için özel olarak planlanmalıdır.