Medulloblastom, çocuklarda sıkça görülen bir beyin tümörüdür. Embriyonal tümörler olarak da adlandırılan medulloblastomalar, genellikle serebellumda başlar ve hızlı büyüyen, yüksek dereceli tümörlerdir. Beyin omurilik sıvısı (BOS) aracılığıyla merkezi sinir sisteminin diğer kısımlarına yayılabilir, ancak tedaviye genellikle iyi yanıt verirler.
Medulloblastom Risk Grupları ve Alt Grupları
Medulloblastomalar, yaşa, tümörün yayıldığı bölgelere ve cerrahinin başarısına göre farklı risk gruplarına ayrılabilir. Risk grubu, en uygun tedavi planını belirlemekte yardımcı olur.
Ortalama Risk
Medulloblastoma, şu durumlarda ortalama risk taşır:
- Çocuk 3 yaşından büyükse
- Tümör cerrahiyle tamamen çıkarılabiliyor ya da geride çok az miktarda tümör bırakıldıysa
- Tümör beyin veya beyin omurilik sıvısına yayılmamışsa
Yüksek Risk
Medulloblastoma, şu durumlarda yüksek risklidir:
- Çocuk 3 yaşından büyükse
- Tümörün bir kısmı cerrahiden çıkarılamıyorsa
- Tümör beynin diğer bölgelerine veya beyin omurilik sıvısına (BOS) yayılmışsa
- Tümör büyük hücreli veya anaplastik alt tipindeyse
Medulloblastomalar, tümör hücrelerinin mikroskop altında nasıl göründüğü ve genetik değişikliklere bağlı olarak 4 farklı alt gruba ayrılabilir. Bu alt gruplar, prognoz açısından farklılıklar gösterebilir. Hangi alt gruba ait olduğu, tedavi planlamasında önemli rol oynar.
Medulloblastom Tedavi Seçenekleri
Medulloblastoma tedavisi, çocuğun ihtiyaçlarına göre şekillendirilir. Tedavi, tümörün büyüklüğüne, yerine, yayılım durumuna ve çocuğun sağlık durumuna göre belirlenir. Medulloblastomaların tedavisi için başlıca seçenekler şunlardır:
Yeni Teşhis Edilen Medulloblastomalar İçin Tedavi
Yeni teşhis edilen medulloblastomalar için cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi gibi tedavi yöntemleri kullanılır. Tedavi süreci, aşağıdaki faktörlere göre özelleştirilir:
- Tümörün boyutu ve yeri
- Kanserin yayılıp yayılmadığı
- Çocuğun yaşı ve genel sağlık durumu
- Tümörün risk durumu (ortalama risk veya yüksek risk)
Tekrarlayan Medulloblastomalar İçin Tedavi
Medulloblastoma tedavisinin ardından tümörün tekrar etmesi durumunda tedavi seçenekleri arasında cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefli terapi ve kök hücre nakli yer alır. Tekrarlayan medulloblastomaların tedavisi, genellikle çok zordur çünkü tedaviye rağmen sıklıkla tekrar edebilirler.
Medulloblastoma İçin Tedavi Yöntemleri
Ameliyat
Medulloblastoma tedavisinin ilk aşamasında ameliyat genellikle tercih edilir. Ameliyatın amacı, tümörün mümkün olduğunca fazla kısmını çıkarmaktır. Tümör cerrahisi, genellikle radyasyon tedavisi ile devam eder. Ayrıca, beyin omurilik sıvısının (BOS) birikmesi (hidrosefali) varsa, bu durum da cerrahiyle giderilebilir.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Medulloblastoma tedavisinde, genellikle kraniospinal radyasyon uygulanır. Bu, tüm beyin ve omurilik bölgesine düşük dozda radyasyon verilmesini içerir. Tümör tamamen çıkarılmış olsa bile, bu bölgelere radyasyon tedavisi verilir çünkü medulloblastomalar bu bölgelere yayılabilir.
3 yaşından küçük çocuklarda radyasyon tedavisinin olumsuz etkileri olabileceğinden, tedavi genellikle kemoterapiyle ertelenir veya önlenir.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla ilaçların kullanılmasıdır. Medulloblastomaların tedavisinde kemoterapi, özellikle radyoterapi sırasında ve sonrasında uygulanır. Ayrıca, 3 yaşın altındaki çocuklarda radyasyon tedavisini geciktirmek veya önlemek için kemoterapi tercih edilir. Kemoterapi, doğrudan beyin omurilik sıvısına da verilebilir.
Medulloblastomada yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Sisplatin
- Siklofosfamid
- Vinkristin
- Etoposid (Vepesid)
- Karboplatin
- Lomustin (CeeNU)
Ayrıca, çeşitli kemoterapi ilaç kombinasyonları kullanılır:
- Sisplatin, vinkristin, lomustin ve siklofosfamid
- Sisplatin, lomustin ve vinkristin
- Sisplatin, siklofosfamid ve vinkristin
- Siklofosfamid, etoposid, sisplatin ve vinkristin
3 yaş altındaki çocuklarda yüksek doz kemoterapi sonrasında kök hücre nakli de tedavi yöntemleri arasında yer alır.
Kök Hücre Nakli
Kök hücre nakli, kemoterapi sonrası kullanılır. Yüksek doz kemoterapi tedavisinin ardından, özellikle 3 yaşın altındaki çocuklarda, yüksek riskli medulloblastomaların tedavisinde kök hücre nakli kullanılır. Kök hücre nakli, tedaviye dirençli tümörlerin tedavisinde önemli bir seçenek olabilir.
Tekrarlayan Medulloblastomaların Tedavisi
Tekrarlayan medulloblastomaların tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları arasında bevacizumab (Avastin) ve irinotekan (Onivyde) bulunur. Bu ilaçlar, daha önce kullanılan tedavilere karşı dirençli olan tümörlerde etkili olabilir. Ayrıca, temozolomid (Temodal) ile de kombinasyon halinde kullanılabilir.
Sonuç
Medulloblastom, çocuklarda sık görülen, hızlı büyüyen ancak tedaviye iyi yanıt veren bir beyin tümörüdür. Tedavi seçenekleri, tümörün büyüklüğüne, yerine ve yayılma durumuna göre değişir. Cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve kök hücre nakli, medulloblastoma tedavisinde kullanılan başlıca yöntemlerdir. Tedavi süreci, her hasta için kişiselleştirilir ve çocuğun sağlık durumu göz önünde bulundurularak en uygun tedavi planı oluşturulur.