Burun boşluğunun veya paranazal sinüsün kanserli tümörü, yakındaki dokulara büyüyebilir ve onları yok edebilir. Ayrıca vücudun diğer bölgelerine yayılma (metastaz yapma) potansiyeline sahiptir. Kanserli tümörler, kötü huylu tümörler olarak da bilinir. Burun boşluğu veya paranazal sinüslerin kanserli olmayan tümörleri ile kanserli tümörler arasındaki farkı belirlemek genellikle zordur, çünkü her iki tür de benzer semptomlara neden olabilir.
Kanserli Tümörlerin Semptomları
Kanserli ve kanserli olmayan tümörler, burun tıkanıklığı, tıkanıklık, akıntı, burundan mukus veya kanlı akıntı, baş ağrısı ve sinüs ağrısı gibi benzer semptomlara yol açabilir. Bu nedenle doğru teşhis için daha ileri testler gereklidir.
Burun Boşluğu ve Paranazal Sinüs Kanserinin Başlangıç Noktaları
Burun boşluğu ve paranazal sinüs kanserlerinin çoğu, maksiller sinüste başlar. Burun boşluğunda ve etmoid sinüslerde de kanserli tümörler görülebilir. Ancak frontal sinüs ve sfenoid sinüslerde kanserli tümörler oldukça nadirdir.
Burun boşluğu ve paranazal sinüslerdeki en sık görülen kanserli tümör türleri şunlardır:
Skuamöz Hücre Karsinoması (SCC)
Skuamöz hücreli karsinom (SCC), vücudun iç ve dış yüzeylerini kaplayan düz ve ince hücrelerde başlar. Bu kanser türü, burun boşluğu ve paranazal sinüs kanserlerinin %80’inden fazlasını oluşturur. SCC’nin çeşitli alt tipleri vardır:
- Verrüköz karsinom
- Bazaloid SCC
- İğ hücreli karsinom
- Papiller skuamöz hücreli karsinom
- Keratinize olmayan skuamöz hücreli karsinom
Minör Tükürük Bezi Kanseri
Tükürük bezleri, burun boşluğu ve paranazal sinüslerde de bulunan çok küçük bezlerdir. Minör tükürük bezi kanserleri, burun boşluğu ve paranazal sinüs kanserlerinin yaklaşık %10-15’ini oluşturur. Bu kanser türleri arasında şunlar bulunur:
- Adenoid kistik karsinom
- Karsinom eks-pleomorfik adenom
- Mukoepidermoid karsinom
Minör tükürük bezi kanserleri genellikle cerrahi müdahale ve radyoterapi ile tedavi edilir.
Adenokarsinom
Adenokarsinom, burun boşluğundaki veya paranazal sinüslerdeki bez hücrelerinde başlar. Bu tip kanser çoğunlukla burun boşluğunun üst kısmında ve etmoid sinüslerde görülür. Adenokarsinom yavaş büyüyen (düşük dereceli) veya hızlı büyüyen (yüksek dereceli) olabilir. Erkeklerde bu tür tümörlerin bir kısmı, ahşap tozu soluma ile güçlü bir şekilde ilişkilidir. Adenokarsinom genellikle cerrahi ve radyoterapi ile tedavi edilir.
Nöroendokrin Kanser
Nöroendokrin kanser, nadir bir kanser türüdür ve nöroendokrin hücrelerde başlar. Bu hücreler, sinir hücrelerine benzer ancak aynı zamanda hormon üretir ve kana salar. Nöroendokrin hücreler vücudun her yerinde bulunabilir, ancak en yaygın olarak solunum sistemi ve sindirim sistemi organlarında yer alırlar. Burun boşluğu ve paranazal sinüslerde de nadiren görülebilir.
Esteziyonöroblastom
Esteziyonöroblastom, kokudan sorumlu sinir sistemi hücrelerinden (olfaktor hücreler) başlayan nadir bir nöroendokrin tümördür. Genellikle burun boşluğunun üst kısmında başlar ve yavaş büyüyen bir kanser türüdür. Esteziyonöroblastom, olfaktör nöroblastom olarak da bilinir ve tedavisi genellikle cerrahi müdahale ve radyoterapiyi içerir, bazen kemoterapi de uygulanabilir.
Sinonazal Farklılaşmamış Karsinom (SNUC)
Sinonazal farklılaşmamış karsinom (SNUC), burun boşluğunda ve paranazal sinüslerde nadiren görülen agresif bir nöroendokrin kanser türüdür. SNUC çok hızlı büyür ve karaciğer, akciğerler gibi vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Tedavisi genellikle kemoradyoterapi ve sonrasında cerrahi müdahale ile yapılır.
Nadir Burun Boşluğu ve Paranazal Sinüs Kanserleri
Burun boşluğu ve paranazal sinüslerde daha nadir görülen kanserli tümörler de bulunmaktadır. Bunlar şunlardır:
Lenfoma
Nazal kavite ve paranazal sinüslerdeki lenfoma vakalarının çoğu Hodgkin dışı lenfoma türündendir. Ekstranodal doğal katil (NK)/T hücreli lenfoma, en sık nazal kavitede görülür. Lenfomalar, yavaş veya hızlı büyüyen kanserler olabilir. Tedavisi genellikle kemoterapi ve radyoterapi kombinasyonu ile yapılır.
Mukozal Melanom
Melanom, cilt kanseri türüdür, ancak nadiren mukoza zarlarında da başlayabilir. Burun boşluğunda başlayan mukozal melanom, oldukça agresif bir kanser türüdür. Burun boşluğunda veya paranazal sinüslerde melanom tedavisi genellikle cerrahi müdahale, radyoterapi ve bazen kemoterapi kombinasyonunu gerektirir.
Yumuşak Doku Sarkomu
Yumuşak doku sarkomu, bağ ve destek dokularının hücrelerinde başlar. Burun boşluğu ve paranazal sinüslerdeki en yaygın yumuşak doku sarkomu türü glomangiopericytomadır. Kan damarlarını çevreleyen hücrelerde başlar. Çoğu glomangiopericytoma kanserli değildir, ancak bazıları hızla büyüyebilir.
Kemik Kanseri
Ewing sarkomu, kondrosarkom ve osteosarkom gibi kemik kanseri türleri, burun boşluğu ve paranazal sinüslerde başlayabilir. Bu kanser türleri genellikle diğer kemik kanserleri gibi tedavi edilir.
Sonuç
Burun boşluğu ve paranazal sinüslerdeki kanserli tümörler çeşitli tiplerde olabilir ve her biri farklı tedavi yaklaşımları gerektirir. Erken teşhis, tedavi seçeneklerini artırır ve hastaların prognozunu iyileştirebilir. Bu nedenle, burun tıkanıklığı, kanlı akıntı veya baş ağrısı gibi belirtiler gösteren bireylerin bir uzmana başvurması önemlidir.