Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Çocukluk çağı lösemisinin tedavisinde de zaman zaman kullanılan bir yöntemdir. Sağlık ekibi, çocuğunuzun kişisel ihtiyaçlarına göre radyasyonun türünü, miktarını ve uygulama zamanını planlayacaktır. Radyasyon tedavisi, genellikle beyin veya omuriliğe (merkezi sinir sistemi veya CNS) yayılan lösemi vakalarında tercih edilir.
Radyasyon Tedavisinin Kullanıldığı Durumlar
Radyasyon tedavisi, çocukluk lösemisinin tedavisinde, genellikle diğer tedavilere yanıt vermediğinde veya geri dönme riski çok yüksek olduğunda kullanılır. Bu tedavi, löseminin beyin veya omuriliğe (CNS) yayılması durumunda özellikle tercih edilir.
Çocukluk çağı lösemisinde kullanılan başlıca radyoterapi türleri şunlardır:
Dıştan Radyasyon Tedavisi
Harici radyasyon tedavisi (harici ışın radyasyon tedavisi olarak da bilinir), bir makine aracılığıyla cilt yoluyla yüksek enerjili ışınlar hedef bölgeye yönlendirilir. Radyasyon tedavisi ekibi, tedavi alanının boyutunu ve şeklini mevcut kanserin yayılma durumuna göre belirler. Küçük çocuklar, özellikle tedavi sırasında hareketsiz kalmalarını sağlamak için sakinleştirilebilir.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Akut lenfoblastik lösemi (ALL) olan çocuklarda, aşağıdaki durumlarda dıştan radyasyon tedavisi uygulanabilir:
- Tanı anında beyin omurilik sıvısında (BOS) lösemi hücreleri mevcutsa
- Yüksek beyaz kan hücresi (WBC) sayısına sahip T hücreli ALL varsa
- Löseminin merkezi sinir sistemine yayılma riski yüksekse
- Indüksiyon kemoterapisinden sonra testislerde lösemi hücreleri bulunuyorsa
Akut miyeloid lösemi (AML) tedavisinde ise dıştan radyasyon tedavisi yaygın olarak kullanılmaz. Küçük çocuklarda, özellikle 4 yaş altı çocuklarda, beyne radyasyon tedavisi uygulanması yan etki riskini artırabilir. Bu durumlarda, löseminin beyne yayılmasını önlemek veya tedavi etmek için kemoterapi tercih edilir.
Tüm Vücut Işınlaması (TBI)
Kök hücre nakli öncesinde, tüm vücuda harici ışın radyasyonu uygulanabilir. Buna tüm vücut ışınlaması (TBI) denir ve kemik iliğinin veya kan hücrelerinin tamamen temizlenmesi için kullanılır.
Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Çocukluk çağı lösemisi tedavisinde kullanılan her tedavi gibi, radyasyon tedavisinin de yan etkileri olabilir. Ancak bu yan etkiler, her çocuğun deneyimiyle farklılık gösterebilir. Bazı çocuklar birçok yan etki yaşarken, bazıları daha hafif etkiler hissedebilir.
Radyasyon Tedavisinin Yaygın Yan Etkileri
Yan etkiler, tedavi edilen bölgenin büyüklüğüne, kullanılan toplam dozajına, çocuğun yaşına ve tedavi programına göre değişebilir. Radyasyon tedavisi sırasında, sağlık ekibi sağlıklı hücreleri mümkün olduğunca korumaya çalışır, ancak bazı sağlıklı hücreler de zarar görebilir ve yan etkilere yol açabilir.
Beyne Uygulanan Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
- Tükenmişlik
- Mide bulantısı ve kusma
- Cilt problemleri
- Baş ağrıları
- Saç dökülmesi
- Aşırı uyku hali (somnolans sendromu)
- Ağız kuruluğu
- Ağız ve boğaz ağrıları
- Hormon sorunları
- Büyüme sorunları
- Öğrenme sorunları
Testislere Uygulanan Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
- Tükenmişlik
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal
- Cilt problemleri
- Erkek üreme sistemi sorunları
Geç Yan Etkiler
Radyasyon tedavisinin yan etkileri, tedaviden hemen sonra veya birkaç gün ve hafta içinde görülebilir. Bunun dışında bazı geç yan etkiler, tedavi sonrasında aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabilir. Bu geç etkiler, genellikle tedavi edilen bölgeye bağlı olarak değişir.
Sonuç
Çocukluk çağı lösemisinde radyasyon tedavisi, özellikle löseminin merkezi sinir sistemine veya testislere yayılması durumunda etkili bir tedavi seçeneği olabilir. Ancak, radyasyon tedavisinin yan etkileri göz önünde bulundurularak, tedavi sürecinde dikkatli bir izleme gereklidir. Eğer çocuğunuzda bu tedaviyle ilgili herhangi bir yan etki gözlemlerseniz, sağlık ekibine bildirmeniz önemlidir. Erken müdahale, yan etkilerin yönetilmesinde etkili olabilir ve çocuğunuzun iyileşme sürecini destekleyebilir.