Bir risk faktörü, kanser gelişme olasılığını artıran herhangi bir durum veya özellik olarak tanımlanabilir. Çocukluk çağı non-Hodgkin lenfoma (NHL), genellikle birden fazla risk faktörünün etkisiyle ortaya çıkar. Ancak bazı çocuklar, bu risk faktörlerinden hiçbirine sahip olsalar dahi NHL gelişimi gösterebilir. Çocukluk çağı NHL’si için belirli risk faktörleri aşağıda sıralanmıştır.
Zayıflamış Bağışıklık Sistemi
Bağışıklık sistemi, vücudu enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı koruyan karmaşık bir hücresel ve organik yapıdır. Bağışıklık sisteminin zayıf olması, çocuklarda NHL gelişme riskini artırabilir. Bağışıklık sistemi çeşitli nedenlerle zayıflayabilir:
Bağışıklık Sistemi Baskılayıcı İlaçlar
Organ nakli sonrasında, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar, vücudun yeni organı reddetmesini engellemek amacıyla bağışıklık sistemini zayıflatır. Ancak bu ilaçlar, aynı zamanda kanser gelişimine neden olabilen bir risk faktörü oluşturabilir. Organ nakli sonrası bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaç kullanan çocuklarda NHL riski artar.
HIV ve AIDS
HIV (insan immün yetmezlik virüsü) ve AIDS (edinilmiş immün yetmezlik sendromu) de bağışıklık sistemini zayıflatarak NHL riskini artırır. HIV veya AIDS’li çocuklarda NHL gelişme olasılığı daha yüksektir.
Genetik İmmün Yetmezlik Sendromları
Bazı genetik hastalıklar, bağışıklık sistemini etkiler ve NHL gibi kanserlerin gelişme riskini artırabilir. Bu sendromlar arasında şunlar yer alır:
- Ataksi-Telenjiektazi (AT): Bu sendrom, sinir sistemini ve bağışıklık sistemini etkiler. AT’li çocuklarda, NHL gibi bazı kanser türlerini geliştirme riski daha yüksektir.
- Wiskott-Aldrich Sendromu: Bağışıklık sistemi ve kan hücrelerini etkileyen bu sendromda, çocuklar kolayca enfekte olabilir ve NHL riski artar.
- X’e Bağlı Lenfoproliferatif Sendrom: Bu sendromda, bağışıklık sistemi Epstein-Barr virüsüne karşı düzgün tepki veremez ve NHL gelişme riski artar.
- Chediak-Higashi Sendromu: Hem bağışıklık hem de sinir sistemini etkileyen bu sendrom, çocuklarda NHL gelişme riskini artırır.
- Şiddetli Kombine İmmün Yetmezlik Bozukluğu (SCID): SCID, bağışıklık sistemini ciddi şekilde zayıflatır ve bu durum, çocuklarda enfeksiyonlara ve kanserlere karşı daha duyarlı hale getirir.
Epstein-Barr Virüsü Enfeksiyonu
Epstein-Barr virüsü (EBV), enfeksiyöz mononükleoz (öpüşme hastalığı) gibi hastalıklara neden olan bir tür herpes virüsüdür. EBV enfeksiyonu, özellikle Burkitt lenfoması gibi B hücreli lenfoma türlerinin gelişme riskini artırabilir. EBV enfeksiyonu ile ilişkili çocukluk NHL’si, genellikle Afrika’da daha yaygın görülür, burada çocuklar aynı zamanda sıtmaya da yakalanabilir. Bazı bölgelerde ise EBV, bağışıklık sistemi zayıflamış çocuklarda NHL ile ilişkilidir.
Olası Risk Faktörleri
Bazı faktörler çocukluk çağı NHL ile ilişkilendirilmiştir, ancak bu faktörlerin kesin olarak kanser riskini artırıp artırmadığına dair yeterli kanıt bulunmamaktadır. Bu faktörlerle ilgili daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir:
- Pestisitlere Maruz Kalma: Tarım ilaçları gibi kimyasal maddelere maruz kalmanın, çocukluk NHL’si riskini artırabileceği düşünülmektedir.
- Doğumdan Önce Sigara Dumanına Maruz Kalma: Sigara dumanına erken yaşta maruz kalmak, kanser gelişme riskini artırabilir. Özellikle doğum öncesi dönemde sigara dumanına maruz kalan çocuklarda NHL riski daha yüksek olabilir.
Sonuç
Çocukluk çağı non-Hodgkin lenfoma (NHL) için çeşitli risk faktörleri bulunmaktadır. Bağışıklık sisteminin zayıflaması, Epstein-Barr virüsü enfeksiyonları ve bazı genetik sendromlar, NHL gelişme olasılığını artırabilir. Ancak, bu risk faktörlerinden bazıları üzerinde değişiklik yapabilmek mümkün değildir ve bu nedenle riskin azaltılması konusunda belirli bir yol bulunmamaktadır. Çocukların sağlık durumu ve bağışıklık sistemini etkileyebilecek faktörler göz önünde bulundurularak, erken tanı ve tedavi büyük önem taşır.