Kastrasyona dirençli prostat kanseri (CRPC), testosteron seviyeleri kastrasyon seviyesinde veya altında olsa da büyümeye devam eden bir prostat kanseri türüdür. Hormon dirençli prostat kanseri olarak da bilinir ve kanserin ilerlemesi, prostat kanserinin vücudun diğer bölgelerine yayılmasına neden olabilir. Bu yazıda, metastatik olmayan ve metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri için tedavi seçenekleri incelenecektir.
Kastrasyona Dirençli Prostat Kanseri Nedir?
Kastrasyona dirençli prostat kanseri, testosteron seviyesi düşük olmasına rağmen kanserin büyümeye devam etmesidir. Doktorlar, PSA (Prostat Spesifik Antijen) seviyesinin yükseldiğini ve testosteron seviyesinin düşük olduğunu belirlediklerinde kastrasyona dirençli prostat kanseri tanısını koyabilirler. Bu süreçte yapılan testler ve görüntüleme sonuçları kanserin büyüdüğünü ve yayılmaya başladığını gösterebilir.
Metastatik Olmayan Kastrasyona Dirençli Prostat Kanseri Tedavileri
Metastatik olmayan kastrasyona dirençli prostat kanseri, kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılmadığı bir aşamadır. Bu aşamada tedavi seçenekleri, kanserin büyümesini yavaşlatmaya ve semptomları kontrol altına almaya yöneliktir.
Hormon Tedavisi
PSA seviyesi yükselmeye başlasa da prostat kanserinin belirgin semptomları yoksa, hormon tedavisine devam edilebilir. Hormon tedavisi, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmak için hormon seviyelerini değiştirir veya engeller.
Mevcut hormon tedavisine ek olarak aşağıdaki tedavi seçenekleri kullanılabilir:
- Apalutamid (Erleada), enzalutamid (Xtandi), darolutamid (Nubeqa) gibi anti-androjenler
- Hormon tedavisinin kesilmesi, bazı durumlarda prostat kanserinin büyümesinin bir süre durmasına neden olabilir.
Metastatik Kastrasyona Dirençli Prostat Kanseri Tedavileri
Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri, kanserin lenf düğümleri veya kemikler gibi vücudun diğer bölgelerine yayılmasıyla karakterizedir. Bu durumda tedavi, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmayı ve yaşam kalitesini artırmayı amaçlar.
Hormon Tedavisi
Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde, hormon tedavisine devam edilebilir. Hormon tedavisi, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmak için hormon seviyelerini değiştirebilir veya engelleyebilir. Hormon tedavisi, kemoterapi ile de birleştirilebilir.
Anti-androjenler ve androjen sentez inhibitörleri gibi tedavi seçenekleri şunlardır:
- Apalutamid (Erleada), enzalutamid (Xtandi)
- Abirateron (Zytiga), bir androjen sentez inhibitörü
Kemoterapi
Kemoterapi, metastatik kastrasyona dirençli prostat kanserinin tedavisinde önemli bir seçenektir. Kanser hücrelerini öldürmek amacıyla antikanser ilaçları kullanılır. En yaygın kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Docetaxel (Taxotere) ve prednizon
- Kabazitaksel (Jevtana) veya mitoksantron
- Diğer kemoterapi ilaçları: paklitaksel, etoposid (Vepesid), vinblastin
Hedefli Terapi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin içindeki veya üzerindeki molekülleri hedef alarak kanserin büyümesini durdurur. Bu tedavi, belirli genetik mutasyonlara sahip metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri hastalarında kullanılabilir.
Hedefli tedavide kullanılan ilaçlar şunlardır:
- Olaparib (Lynparza)
- Niraparib ve abirateron asetat (Akeega)
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Semptomlara neden olan bölgelere uygulanabilir. Dışsal radyasyon terapisi genellikle hormon tedavisiyle birlikte verilir.
Radyasyon tedavisi şu durumlarda kullanılabilir:
- Kanser hücrelerini yok etmek amacıyla
- Tümörün neden olduğu idrar sorunlarını gidermek için
- Kemik metastazlarına bağlı ağrıyı hafifletmek için
Kemik metastazlarının tedavisinde, radyum-223 diklorür (Xofigo) gibi sistemik radyoterapi tedavisi uygulanabilir.
Kemik Metastazlarının Tedavisi
Prostat kanseri en çok kemiklere yayılır. Kemiklere yayılan kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde kullanılan seçenekler şunlardır:
- Bifosfonatlar (zoledronik asit – Zometa)
- Denosumab (Xgeva) gibi monoklonal antikor tedavisi
- Kortikosteroidler (prednizon, deksametazon)
- Dış radyasyon tedavisi
- Radyum-223 diklorür (Xofigo) ile sistemik radyasyon tedavisi
- Kifoplasti (çökmüş kemiği sabitlemek için yapılan işlem)
- Ağrı kesici ilaçlar
Sonuç
Kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisi, hastanın durumuna ve kanserin yayılma seviyesine göre değişebilir. Tedavi seçenekleri, kanserin büyümesini yavaşlatmak, semptomları hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla doktorlar tarafından belirlenir. Tedavi planınızı oluşturmak için sağlık ekibinizle işbirliği yaparak en uygun seçenekleri değerlendirmeniz önemlidir.