Tekrarlayan prostat kanseri, tedavi edildikten sonra geri gelen kanser türüdür. Genellikle prostat spesifik antijen (PSA) seviyesinin tedavi sonrasında hızla yükselmesiyle teşhis edilir, ancak başka belirgin kanser belirtileri görülmeyebilir. Bu durum biyokimyasal tekrarlama veya PSA başarısızlığı olarak adlandırılır. Tekrarlayan prostat kanseri tedavi seçenekleri hastanın sağlık durumu, önceki tedavileri, kanserin yayılma durumu gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir.
Tekrarlayan Prostat Kanseri İçin Tedavi Seçenekleri
Tedavi, kanserin tekrarladığı bölgeye, yayılma durumuna, önceki tedavilere ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir. Aşağıda, tekrarlayan prostat kanseri için yaygın tedavi seçenekleri bulunmaktadır.
Radikal Prostatektomi Sonrası Tedavi
Radikal prostatektomi sonrası prostatta veya çevresinde tekrarlayan kanser için önerilen tedavi seçenekleri şunlardır:
- Hormon tedavisiyle veya hormon tedavisi olmadan radyasyon tedavisi
- Hormon tedavisi
- Dikkatli bekleyiş
Radyasyon Tedavisinden Sonra
Radyasyon tedavisi sonrası prostatta veya çevresinde tekrarlayan kanser için önerilen tedavi seçenekleri şunlardır:
- Dikkatli bekleyiş
- Brakiterapi
- Ameliyat
- Kriyocerrahi
- Hormon tedavisi
- Yüksek yoğunluklu odaklanmış ultrason (HIFU)
Prostat Dışında Tekrarlayan Kanser
Prostatın dışında tekrarlayan kanserin tedavi seçenekleri şunlardır:
- Hormon tedavisi
- Kemoterapi
- Hedefli tedavi (kanserin genetik mutasyonu varsa)
- Kemik metastazları için tedaviler
- Radyasyon tedavisi
Radyasyon Tedavisi
Radikal prostatektomiden sonra tekrarlayan prostat kanseri için radyasyon tedavisi genellikle önerilir. Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Radyasyon tedavisi hormon tedavisiyle birlikte verilebilir veya tek başına kullanılabilir.
Dış Radyasyon Tedavisi
Harici radyasyon tedavisi en sık kullanılan radyasyon tedavisi türüdür. Eğer kanser ameliyatla tedavi edildiyse ve prostatın aynı bölgesinde tekrar ortaya çıkarsa, dış radyasyon tedavisi uygulanabilir. Ancak daha önce harici radyasyon tedavisi görmüşse, aynı bölgeye tekrar radyasyon verilmesi önerilmez, çünkü bu durum prostatın etrafındaki organlara zarar verebilir.
Brakiterapi
Brakiterapi, radyoaktif izotopların doğrudan tümöre veya yakın çevresine yerleştirilmesiyle yapılan bir radyasyon tedavisidir. Eğer daha önce harici radyasyon tedavisi uygulanmışsa ve kanser vücudun diğer bölgelerine yayılmamışsa, brakiterapi tercih edilebilir.
Hormon Tedavisi
Hormon tedavisi, androjen yoksunluğu tedavisi olarak da bilinir ve tekrarlayan prostat kanserinin tedavisinde önemli bir seçenektir. Hormon tedavisi, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmak için hormon seviyelerini düşürür veya belirli hormonları engeller. Bu tedavi, prostat dışı tekrarlayan kanserin tedavisinde özellikle kullanılır. Hormon tedavisi şu şekillerde uygulanabilir:
- Luteinize edici hormon salgılatıcı hormon (LHRH) agonistleri
- LHRH antagonistleri
- Anti-androjenler
- Androjen sentez inhibitörleri
- Orşiektomi (testislerin cerrahi olarak çıkarılması)
Dikkatli Bekleyiş
Dikkatli bekleyiş, tedaviye başlanmadan önce durumun izlenmesidir. Genellikle yaşlı hastalar veya diğer sağlık sorunları olan kişiler için önerilir. Bu süreçte, semptomlarda herhangi bir değişiklik olup olmadığı izlenir ve eğer semptomlar gelişirse, tedavi başlatılır.
Ameliyat
Radyoterapi sonrası tekrarlayan prostat kanseri için cerrahi müdahale nadiren kullanılır. Ancak, bazı özel durumlarda, cerrahi seçenek değerlendirilebilir.
Kriyocerrahi
Kriyocerrahi, kanser hücrelerini dondurmak için aşırı soğuk sıcaklıkların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Radyasyon tedavisi sonrası tekrarlayan prostat kanseri tedavisinde kriyocerrahi tercih edilebilir. Ayrıca, diğer sağlık sorunları nedeniyle cerrahi müdahale yapılamıyorsa bu yöntem kullanılabilir.
Yüksek Yoğunluklu Odaklanmış Ultrason (HIFU)
Yüksek yoğunluklu odaklanmış ultrason (HIFU), kanser hücrelerini yok etmek için yoğun ısı kullanır. HIFU, şu anda deneysel bir tedavi seçeneği olup, genellikle radyasyon tedavisi sonrasında tekrar eden prostat kanserini tedavi etmek için kullanılır.
Kemoterapi
Prostatın dışında tekrarlayan prostat kanseri için kemoterapi tedavi seçeneği olarak sunulabilir. Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için antikanser ilaçları kullanır. Kemoterapi, hormon tedavisiyle birlikte uygulanabilir ve genellikle docetaxel ve prednizon ilaçları kullanılır.
Hedefli Terapi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin içindeki veya üzerindeki belirli molekülleri hedef alarak kanserin büyümesini durdurur ve normal hücrelere zarar vermeyi azaltır. Hedefli tedavi, özellikle kanserin belirli genetik mutasyonlara sahip olduğu durumlarda kullanılabilir. Bu tedaviye örnek olarak olaparib (Lynparza) verilebilir.
Kemik Metastazlarının Tedavisi
Prostat kanseri, genellikle kemiklere yayılır. Kemiklere yayılan prostat kanseri için tedavi seçenekleri şunlardır:
- Zoledronik asit (Zometa) gibi bifosfonatlar
- Denosumab (Xgeva) monoklonal antikor tedavisi
- Prednizon ve deksametazon gibi kortikosteroidler
- Dış radyasyon tedavisi
- Radyum-223 diklorür (Xofigo) ile sistemik radyasyon tedavisi
- Kifoplasti (çökmüş kemiği sabitleme işlemi)
- Ağrı kesici ilaçlar
Sonuç
Tekrarlayan prostat kanseri tedavisi, kanserin tekrarladığı bölgeye, yayılma durumuna ve hastanın genel sağlık koşullarına bağlı olarak kişiselleştirilir. Tedavi sürecinde, sağlık ekibinizle birlikte en uygun tedavi seçeneklerini belirlemek önemlidir.