Bir risk faktörü, kanser gelişme olasılığını artıran bir durum, davranış veya madde olabilir. Rahim ağzı kanseri için en önemli risk faktörü, İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonudur. Ancak HPV enfeksiyonu tek başına kanser gelişimine yol açmaz. Diğer faktörlerin (eş faktörler) HPV ile birlikte etkileyerek rahim ağzı kanseri riskini artırdığı da bilinmektedir.
Rahim Ağzı Kanseri Risk Faktörleri
Aşağıda yer alan faktörler, rahim ağzı kanseri geliştirme riskini artıran unsurlar arasında yer alır.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV) Enfeksiyonu
HPV enfeksiyonu, rahim ağzı kanseri gelişen kadınların çoğunda görülür. Ancak HPV enfeksiyonuna sahip olmak, rahim ağzı kanseri geliştireceğiniz anlamına gelmez. Birçok farklı HPV türü rahim ağzını enfekte edebilir, fakat bunlardan yalnızca bazıları hücrelerde kansere dönüşebilecek anormal değişikliklere yol açabilir. HPV ile ilgili daha fazla bilgi edinmek için HPV enfeksiyonu hakkında detaylı bilgi edinin.
Cinsel Aktivite
Cinsel aktivite, HPV enfeksiyonuna maruz kalma riskini artırabilir. Cinsel ilişkiye girmek, genital cilt teması ve oral seks gibi aktiviteler, HPV’ye maruz kalma riskini artırabilir. Cinsel olarak aktif olmuş tüm kadınlar rahim ağzı kanseri geliştirme riski altındadır. Genç yaşta cinsel aktiviteye başlamak, rahim ağzı kanseri riskini artıran bir diğer faktördür. Ayrıca, birçok partnerle cinsel ilişkiye girmek de bu riski artırır.
Sigara İçmek
Sigara içmek, HPV enfeksiyonunun kendi kendine geçmeme olasılığını artırır. HPV enfeksiyonu geçmezse, serviksin kanser öncesi bir durumu olan skuamöz intraepitelyal lezyonlar (SIL) ve rahim ağzı kanseri gelişebilir. Sigara içen kadınlarda bu süreç daha hızlı ilerleyebilir.
Birçok Kez Doğum Yapmak
Parite, bir kadının doğum yaptığı sayısını ifade eder. Birden fazla doğum yapmak, HPV enfeksiyonuna sahip kadınlarda rahim ağzı kanseri riskini artıran bir faktördür. Ancak doğum sayısının belirli bir eşiği aşması, riski kesin olarak artırmaz. Hamilelik sırasında hormonal değişiklikler veya doğum sırasında rahim ağzına gelen travmaların bu riskle ilişkili olduğu düşünülmektedir.
İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV) Enfeksiyonu
HIV, bağışıklık sistemini zayıflatır. Zayıflamış bağışıklık sistemi, HPV dahil diğer enfeksiyonlara yakalanma riskini artırır ve HPV enfeksiyonunun geçmeme olasılığını yükseltir. HIV pozitif kadınlarda rahim ağzı kanseri riski daha yüksektir ve bu kadınlarda kanser öncesi değişikliklerin rahim ağzı kanserine dönüşmesi daha hızlı olabilir.
Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyon (CYBE) Öyküsü
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, rahim ağzı kanseri riskini artırabilir. Özellikle, klamidya ve herpes simplex virüsü (HSV-2) gibi enfeksiyonlar, HPV enfeksiyonunun etkisini artırabilir. Uzun süreli klamidya enfeksiyonları, vücudun HPV enfeksiyonunu temizleme yeteneğini zorlaştırabilir ve bu durum kanser gelişimine yol açabilir.
Ağızdan Alınan Doğum Kontrol Hapları
Ağızdan alınan doğum kontrol haplarının uzun süre kullanılması, HPV enfeksiyonunun rahim ağzı kanserine dönüşme riskini artırabilir. 5 yıldan fazla süreyle doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda rahim ağzı kanseri riski artarken, bu risk ilaçların kullanımını sonlandırdıktan sonra zamanla azalır.
Dietilstilbestrol (DES) Kullanımı
Dietilstilbestrol (DES), 1940 ile 1971 yılları arasında, özellikle düşük gibi hamilelik sorunları olan kadınlarda kullanılan bir östrojen türüdür. DES alan kadınların kızlarında berrak hücreli karsinom adı verilen nadir bir rahim ağzı kanseri türü gelişme riski yüksektir. DES’in, rahim ağzında kanser öncesi değişikliklere yol açtığı da düşünülmektedir.
Olası Diğer Risk Faktörleri
Bağışıklık Baskılayıcı İlaçlar
Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar, organ nakli yapılan kadınlar veya bağışıklık bozukluğu olan bireylerde rahim ağzı kanseri riskini artırabilir. Bu ilaçlar, bağışıklık sistemini zayıflatarak HPV ve diğer enfeksiyonların vücutta kalmasına yol açabilir. Ancak, bu ilaçların kesin olarak rahim ağzı kanseriyle ilişkili olduğu konusunda yeterli kanıt bulunmamaktadır.
Sonuç
Rahim ağzı kanseri, birçok risk faktörünün bir araya gelmesiyle gelişebilir. HPV enfeksiyonu en önemli risk faktörüyken, cinsel aktivite, sigara içme, HIV enfeksiyonu ve diğer faktörler de bu riski artırabilir. Ancak, her kadının risk faktörleri farklıdır ve bu nedenle düzenli tarama ve erken teşhis oldukça önemlidir.