Tiroidin kanserli olmayan veya iyi huylu durumları, tiroid hücrelerinde meydana gelen değişikliklerdir, ancak kanser oluşturmazlar. Bu tür rahatsızlıklar vücudun diğer bölgelerine yayılmaz (metastaz yapmaz) ve genellikle yaşamı tehdit etmez. Tiroidin iyi huylu hastalıkları genellikle tedavi edilebilir ve kontrol altına alınabilir.
Hipotiroidizm
Hipotiroidizm, tiroid bezinin vücudun düzgün çalışmasını sağlayacak kadar tiroid hormonu üretmemesi durumudur. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:
- Otoimmün hastalıklar
- Boyun bölgesine veya tiroid bezine uygulanan radyasyon
- Tiroidin bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılması
- Tiroid iltihabı (tiroidit)
Hipotiroidizm, vücudun bazı işlevlerinin yavaşlamasına yol açar. Bu durum, yorgunluk, kuru cilt, saç dökülmesi, kilo alımı ve üşüme hissine neden olabilir.
Hipotiroidizm, kandaki tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve tiroksin (T4) düzeyleriyle teşhis edilir. Tedavi genellikle levotiroksin (Synthroid, Eltroxin) gibi tiroid hormonu ilaçlarıyla yapılır. Doz ayarlamaları kan testlerine dayanarak yapılır.
Hipertiroidizm
Hipertiroidizm, tiroidin fazla miktarda tiroid hormonu üretmesi durumudur. Bu hastalık şunlardan kaynaklanabilir:
- Graves hastalığı (tiroidin otoimmün hastalığı)
- Tiroid nodülleri
- Tiroid iltihabı (tiroidit)
- Guatr (tiroid bezinin büyümesi)
- Diyette aşırı iyot alımı
Hipertiroidizm, sinirlilik, uyku bozuklukları, iştah artışı, kilo kaybı, ateş basması, sık bağırsak hareketleri ve hızlı veya düzensiz kalp atışı gibi semptomlara yol açar.
Hipertiroidizm, kan testleri ve radyoaktif iyot testleri ile teşhis edilir. Tedavi seçenekleri şunlardır:
- Beta bloker ilaçları (semptomları tedavi etmek için)
- Antitiroid ilaçlar (tiroidin fazla hormon üretmesini durdurmak için)
- Radyoaktif iyot tedavisi
- Tiroidin bir kısmını veya tamamını çıkarmak için cerrahi müdahale
İyi Huylu Tiroid Nodülleri
İyi huylu tiroid nodülleri, tiroiddeki anormal büyümeler veya yumrulardır. Çoğu zaman herhangi bir belirti vermezler ve genellikle rutin tıbbi muayeneler sırasında fark edilirler. Nodüller büyükse, yutkunmayı veya nefes almayı zorlaştırabilirler.
Çoğu tiroid nodülü kanserli değildir, ancak nadiren de olsa bazıları kanser hücreleri içerebilir. Nodüllerin kanserli olup olmadığını belirlemek için genellikle biyopsi yapılır. Ayrıca, kan testleri ve ultrason gibi testlerle de kontrol edilebilir.
İyi huylu tiroid nodüllerinin tedavi seçenekleri şunlardır:
- Aktif gözlem
- Tiroid hormon tedavisi
- Nodülün cerrahi olarak çıkarılması
Tiroidit
Tiroidit, tiroid bezinin iltihaplanması durumudur. Tiroiditin birkaç farklı türü vardır:
Hashimoto Tiroiditi
Hashimoto tiroiditi, vücutta tiroide karşı antikorların üretildiği bir otoimmün hastalıktır. Genellikle hipotiroidizme yol açar ve bu durum çoğu zaman kalıcı hale gelir.
Doğum Sonrası Tiroidit
Doğum sonrası tiroidit, bebek doğurduktan sonra gelişebilir. İlk başta hipertiroidizm, ardından hipotiroidizm gelişebilir. Ancak bu durum genellikle kendiliğinden iyileşir.
Subakut Tiroidit
Subakut tiroidit, viral bir enfeksiyon sonucu gelişebilir. Hem hipertiroidizm hem de hipotiroidizm gelişebilir ve ağrıya yol açabilir.
Akut Tiroidit
Akut tiroidit, bakteriyel bir enfeksiyon sonucunda gelişir. Enfeksiyon nedeniyle tiroidde ağrı oluşabilir ve hipotiroidizme neden olabilir.
İlaç Kaynaklı Tiroidit
Lityum ve interferon gibi ilaçlar, hipertiroidizm veya hipotiroidizme neden olabilir. Tedavi genellikle ilaçların kesilmesi ile yapılır.
Radyasyon Tiroiditi
Radyasyon tiroiditi, radyoaktif iyot veya harici ışın radyasyonu tedavisi sonrası gelişebilir. Genellikle hipotiroidizme yol açar, ancak bazen hipertiroidizme de neden olabilir.
Tiroidit teşhisi için kullanılan testler şunlardır:
- Tiroid fonksiyon testleri
- Tiroid antikorlarını kontrol etmek için testler
- Radyoaktif iyot testleri
Tiroidit tedavisi, iltihabın türüne ve semptomlara bağlı olarak değişir ve şunları içerebilir:
- Tiroid hormon tedavisi
- Beta-blokerler
- Anti-inflamatuar ilaçlar
- Kortikosteroidler
- Enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotikler veya diğer ilaçlar
Guatr
Guatr, tiroid bezinin normalden büyük veya genişlemiş halidir. Bu durum, boyunda şişlik veya yumruya yol açabilir. Eğer guatr büyükse, öksürüğe, ses kısıklığına veya nefes darlığına neden olabilir.
Guatrın en yaygın nedeni, tiroidde çok sayıda nodülün bulunmasıdır. Bunun dışında enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, hamilelik veya diyetle yeterli iyot alınmaması gibi nedenler de guatrı tetikleyebilir.
Guatrın teşhisi için kullanılan testler arasında kan testleri, ultrason ve radyoaktif iyot taramaları bulunur. Eğer guatrda nodüller varsa, bu nodüllerin kanser açısından kontrol edilmesi için ince iğne aspirasyonu yapılabilir.
Guatrın tedavi seçenekleri, nedenine bağlı olarak değişir ve şunları içerebilir:
- Tiroid hormon tedavisi
- İyot takviyeleri
- Radyoaktif iyot tedavisi
- Tiroidin bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılması (tiroidektomi)