Tiroid kanserinin teşhisi genellikle rutin bir testin tiroidde bir sorun olduğunu göstermesiyle başlar. Doktorunuz, semptomlarınızı soracak ve fiziksel bir muayene yapacaktır. Bu bilgiler doğrultusunda doktorunuz sizi bir uzmana yönlendirebilir veya kanser veya diğer sağlık sorunlarını kontrol etmek amacıyla testler isteyebilir.
Teşhis süreci bazen uzun ve sinir bozucu olabilir. Bu süreçte endişelenmek normaldir, ancak unutmayın ki tiroid kanseriyle benzer semptomlara sahip diğer sağlık sorunları da mevcuttur. Sağlık ekibinizin, tiroid kanserini teşhis etmeden önce olası diğer sağlık sorunlarını ele alması önemlidir.
Aşağıda, tiroid kanserini teşhis etmek için yaygın olarak kullanılan testler ve prosedürler bulunmaktadır. Bu testler kanserin ne kadar ilerlediğini belirlemek için de kullanılır. Ayrıca doktorunuz genel sağlığınızı kontrol etmek ve tedavi planı hazırlamak amacıyla ek testler isteyebilir.
Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Sağlık geçmişi, semptomlarınız, risk faktörleriniz ve geçmişte yaşadığınız tıbbi olayların kaydını içerir. Doktorunuz, tiroid kanseriyle ilişkilendirilebilecek belirtileriniz hakkında sorular soracaktır. Ayrıca aşağıdaki konularda da bilgi alacaktır:
- Çocukluk döneminde iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalma
- İyi huylu tiroid nodülleri, guatr ve tiroidit gibi kanserli olmayan tiroid rahatsızlıkları
- İyot oranı düşük bir diyet
Doktorunuz ayrıca aile geçmişiniz hakkında da sorular sorabilir. Özellikle tiroid kanseri, diğer kanserler veya kalıtsal hastalıklar (örneğin çoklu endokrin neoplazi tip 2, MEN2) ailede varsa bu faktörler dikkate alınacaktır.
Fiziksel muayene sırasında doktorunuz boyun, tiroid ve boğazda herhangi bir yumru, şişlik veya büyümüş lenf düğümü olup olmadığını kontrol eder. Ayrıca laringoskopi (boğazın incelenmesi) gibi prosedürler de uygulanabilir.
Kan Testleri
Kan testleri, kandaki belirli hücreleri veya maddeleri ölçerek anormallikleri tespit edebilir. Tiroid kanseri teşhis ve evrelemesinde kullanılan bazı kan testleri şunlardır:
Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı, beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositlerin sayısını ölçer. Bu test, genel sağlık durumunu değerlendirmek için kullanılır.
Tiroid Uyarıcı Hormon (TSH) ve Diğer Tiroid Hormonları
TSH, tiroidin nasıl çalıştığını kontrol etmek için kullanılır. Tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) seviyeleri de tiroidin işlevini değerlendirmek için ölçülür. Anormal seviyeler, tiroidin düzgün çalışmadığını gösterebilir. Ayrıca tiroid antikorları da tiroidle ilgili sağlık sorunlarını teşhis etmek için ölçülür.
Kalsitonin ve CEA
Kalsitonin, tiroid tarafından üretilen bir hormondur ve medüller tiroid kanseri olasılığına karşı kullanılır. CEA (karsinoembriyonik antijen), medüller tiroid kanseri ile ilişkili olabilecek bir tümör belirtecidir.
Ultrason
Ultrason, vücuttaki yapıların görüntülerini oluşturmak için yüksek frekanslı ses dalgaları kullanır. Tiroid nodüllerinin boyutlarını, şekillerini ve içerdikleri özellikleri (katı mı yoksa sıvı mı oldukları gibi) görmek için kullanılır. Ayrıca lenf düğümleri ve tiroid etrafındaki dokuların durumu da kontrol edilebilir.
Ultrason ayrıca biyopsi örneği toplamak amacıyla da kullanılabilir. Biyopsi sırasında, doktor, kanser olup olmadığını belirlemek için dokudan örnek alır.
Radyoaktif İyot Testleri
Radyoaktif iyot testi, tiroidin yapısını ve vücudun diğer bölgelerinde anormal alanlar olup olmadığını görmek için kullanılır. Az miktarda radyoaktif iyot yutulur veya enjekte edilir ve bu madde, tiroid hücreleri tarafından alınır. Bu test, nodülün aşırı işlevli olup olmadığını (sıcak nodül) kontrol etmek için yapılır.
Biyopsi
Biyopsi, vücuttan doku veya hücrelerin alınarak laboratuvarda incelenmesidir. İnce iğne aspirasyonu (FNA), tiroid nodülünden sıvı veya hücre almak için kullanılan yaygın bir biyopsi türüdür. FNA sonuçları bazen net olmayabilir, bu durumda ek testler gerekebilir.
Çekirdek biyopsisi, daha büyük bir doku parçasının alınmasını sağlar ve bazen tiroid nodülündeki kanseri tespit etmek için kullanılır.
Görüntüleme Testleri
Bilgisayarlı Tomografi (BT) Tarama
BT taraması, tiroid kanserinin boyundaki lenf düğümleri gibi vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için kullanılabilir. X-ışınları kullanılarak vücudun iç yapılarının 3D görüntüleri elde edilir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI)
MRI, organların, dokuların ve kemiklerin detaylı görüntülerini oluşturmak için manyetik kuvvetler ve radyofrekans dalgaları kullanır. Tiroid kanserinin vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını görmek için kullanılır.
Göğüs Röntgeni
Göğüs röntgeni, tiroid kanserinin akciğerlere yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için yapılır.
Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) Tarama
PET taraması, vücutta kanserin yayılıp yayılmadığını görmek için kullanılan bir diğer ileri görüntüleme testidir. PET taraması, radyofarmasötik maddeler kullanarak tiroid hücrelerinin metabolik aktivitelerini ölçer.
Moleküler Doku Testleri
Moleküler doku testleri, tiroid kanseri hücrelerinin genetik değişikliklerini araştırır. Bu testler, kanserin tedavi yöntemini belirlemek için önemli olabilir. RET genindeki değişiklikler, medüller tiroid kanseri ve papiller tiroid kanseri için önemli genetik işaretlerdir.
Tiroid kanseri teşhisinin doğruluğu ve tedavi planlaması için tüm bu testler önemlidir. Teşhis sürecinde kullanılan testler, kanserin tipini ve evresini belirlemeye yardımcı olur ve tedavi stratejisinin belirlenmesine olanak tanır.