Radyasyon tedavisi, tümör hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır ve hipofiz bezi tümörlerinin tedavisinde de kullanılabilir. Radyasyonun türü, miktarı, ne zaman ve nasıl verileceği, hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre sağlık ekibi tarafından belirlenir. Genellikle bu tedavi başka tedavilerle birleştirilerek uygulanır.
Radyasyon Tedavisinin Uygulama Amaçları
Hipofiz bezi tümörlerinde radyasyon tedavisi şu amaçlarla kullanılabilir:
- Ameliyat sonrası geride kalan tümör hücrelerini yok etmek (adjuvan tedavi)
- Ameliyat yapılamadığında tümör hücrelerini yok etmek
- Hormon üreten fonksiyonel tümörlerin semptomlarını kontrol altına almak
Hipofiz Bezi Tümörlerinde Kullanılan Radyasyon Tedavi Yöntemleri
Dış Radyasyon Tedavisi
Dış radyasyon tedavisi, bir makine aracılığıyla radyasyonu cilt ve kafatasından yönlendirerek tümöre ve çevresindeki dokulara iletir. Genellikle ameliyatla tamamen çıkarılamayan veya ameliyat sonrası geri gelen tümörleri tedavi etmek için kullanılır. Bu tedavi, tümör büyümesi ve hormon seviyelerinin tamamen kontrol altına alınması için aylar hatta yıllar sürebilir.
Dış radyasyon tedavisi genellikle 5 veya 6 hafta boyunca, haftada 5 gün uygulanır. Bu yöntem “konvansiyonel radyasyon tedavisi” olarak da adlandırılır.
Stereotaktik Radyocerrahi
Stereotaktik radyocerrahi, beynin belirli bir bölgesine yüksek dozda radyasyon vermek için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Bu yöntem, genellikle tek bir tedavide yapılır ancak bazen birkaç tedavi uygulanabilir. Stereotaktik radyocerrahi, tümörü geleneksel radyasyon tedavisinden daha hassas bir şekilde hedefler ve normal dokulara daha az zarar verir.
Bu tedavi genellikle küçük, optik sinirlerden uzak olan tümörler için tercih edilir. Yüksek doz radyasyon, optik sinirler gibi hassas yapılara yakınsa zarar verebilir.
Yoğunluk Modülasyonlu Radyoterapi (IMRT)
Yoğunluk modülasyonlu radyoterapi (IMRT), konformal radyasyon terapisi olarak da bilinir. IMRT, radyasyon ışınlarını çeşitli açılardan şekillendirip hedefler. Ayrıca radyasyon yoğunluğunu değiştirme yeteneği, beynin hassas bölgelerinin zarar görmesini engellerken tümöre yüksek doz verilmesini sağlar.
Radyoizotop Tedavisi
Radyoizotop tedavisi, radyoaktif maddelerin vücuda yerleştirildiği bir dahili radyasyon tedavisidir. Radyoaktif madde, kanser hücrelerine yönlendirilir ve bu hücrelerin yok edilmesini sağlar. Radyoizotop tedavisi, kanser hücrelerinin yüzeyindeki belirli molekülleri hedef alan bir radyofarmasötik ile birleştirilir. Bu tedavi türüne hedefli radyasyon tedavisi veya radyonüklid tedavisi de denir.
Peptid Reseptör Radyonüklid Tedavisi (PRRT)
Peptid reseptör radyonüklid tedavisi (PRRT), nadiren kullanılan bir radyoizotop tedavi yöntemidir. Hipofiz karsinomunu tedavi etmek için somatostatin analoğu (oktreotid veya oktreotat) ile birleştirilen lutesyum-177 (Lu-177) radyoaktif maddesi kullanılır. PRRT, cerrahi müdahale yapılamadığında veya kanser kalıntıları kaldığında, kanserin büyümesi ve yayılması durumunda uygulanabilir.
Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Radyasyon tedavisinin yan etkileri kişiden kişiye değişebilir. Tedavi sırasında sağlık ekibi, sağlıklı hücrelerin korunmasına dikkat etse de, bazı durumlarda sağlıklı dokulara zarar verebilir ve bu da yan etkilere yol açabilir. Yan etkiler tedavi sırasında, hemen sonrasında ya da tedavi sonrasında birkaç gün veya hafta içinde ortaya çıkabilir. Geç yan etkiler ise bazen yıllar sonra gelişebilir.
Hipofiz bezi tümörlerinde kullanılan radyasyon tedavisinin olası yan etkileri şunlar olabilir:
- Tükenmişlik
- Saç dökülmesi
- Cilt sorunları
- Göz ve görme sorunları
- Mide bulantısı ve kusma
- Hafıza veya düşünme sorunları
- Hipofituitarizm (hipofiz bezinin normalden az hormon üretmesi)
Yan etkiler gelişirse veya tedaviyle ilgili başka şüpheler varsa, sağlık ekibi ile iletişime geçmek önemlidir. Erken müdahale, yan etkilerin yönetilmesinde yardımcı olabilir.