Lösemi, kanın kök hücrelerinden kaynaklanan bir kanser türüdür. Bu hastalık, kemik iliğinde meydana gelir ve vücudun farklı hücre tiplerine dönüşebilen en temel hücreler olan kök hücrelerin anormal şekilde çoğalması sonucu gelişir.
Kök Hücreler ve Kan Hücrelerinin Gelişimi
Kök hücreler, kemik iliğinde bulunan ve farklı hücre tiplerine dönüşebilen hücrelerdir. Kan kök hücreleri, lenfoid kök hücreler ve miyeloid kök hücreler olmak üzere iki ana türe ayrılır.
Lenfoid Kök Hücreler
Lenfoid kök hücreler, enfeksiyonlarla savaşmaya ve anormal hücreleri yok etmeye yardımcı olan lenfositlere dönüşür. Lenfositler üç ana türden oluşur: B hücreleri, T hücreleri ve doğal öldürücü (NK) hücreler.
Miyeloid Kök Hücreler
Miyeloid kök hücreler, kırmızı kan hücreleri, trombositler, granülositler ve monositler gibi farklı kan hücrelerine dönüşür. Kırmızı kan hücreleri oksijen taşırken, trombositler kanamayı durdurmak için pıhtı oluşturur. Granülositler ve monositler ise enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücreleridir.
Lösemi ve Patlama Hücrelerinin Aşırı Üretimi
Kan kök hücreleri, gelişim sürecinde olgunlaşmamış hücreler olan patlama hücrelerine dönüşür. Lösemide, bu patlama hücrelerinin aşırı üretimi gözlemlenir. Patlama hücreleri, normal şekilde olgunlaşamadığı için vücuttaki işlevlerini yerine getiremez. Zamanla bu hücreler, sağlıklı kan hücrelerini sıkıştırarak onların işlevini engeller.
Lösemi Türleri
Lösemi, kök hücrelerin türüne göre farklı gruplara ayrılır. Aynı zamanda, ne kadar hızlı geliştiklerine göre de sınıflandırılabilir. Akut lösemiler hızlı bir şekilde başlar ve hızla ilerlerken, kronik lösemiler daha yavaş bir gelişim gösterir.
Akut Lösemiler
Akut lösemiler aniden başlar ve hızla gelişir. Bu tür lösemiler genellikle günler veya haftalar içinde ilerler.
Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL)
Akut lenfoblastik lösemi, lenfoid kök hücrelerinden kaynaklanan bir lösemi türüdür.
Akut Miyeloid Lösemi (AML)
Akut miyeloid lösemi, miyeloid kök hücrelerinden gelişen bir kanser türüdür.
Kronik Lösemiler
Kronik lösemiler, aylar veya yıllar içinde yavaşça gelişir.
Kronik Lenfositik Lösemi (KLL)
Kronik lenfositik lösemi, lenfoid kök hücrelerinden kaynaklanır ve genellikle yetişkinlerde görülür.
Kronik Miyeloid Lösemi (KML)
Kronik miyeloid lösemi, miyeloid kök hücrelerinden gelişen bir tür lösemidir.
Lösemi ve Lenfoma
Lösemi, kan ve kemik iliğinde başlayan kanser türüdür. Ancak, lenfositlerde başlayan kanserler, lenfoma olarak sınıflandırılabilir. Eğer anormal lenfositler kemik iliği veya kanda çoğalırsa, bu durumda hastalık lösemi olarak adlandırılır. Eğer lenfositler lenf bezlerinde veya diğer organlarda bir tümör oluşturursa, buna lenfoma denir. Bazı durumlarda, her iki durum birlikte gelişebilir ve bu durumda hastalık lösemi/lenfoma olarak kabul edilir.
Diğer Kan Hastalıkları
Lösemi ile birlikte sıkça karşılaşılan bazı diğer kan hastalıkları da vardır. Bu hastalıklar, kendi sınıflandırmalarına sahiptir.
Miyelodisplastik Sendromlar (MDS)
Miyelodisplastik sendromlar, kemik iliğinin yeterli sağlıklı kan hücresi üretmediği bir hastalık grubudur. MDS’ler, kanser olarak kabul edilir, ancak bazen kemik iliği yetmezliği hastalıkları olarak da adlandırılabilir. Bir MDS, %30 oranında akut miyeloid lösemeye (AML) dönüşebilir.
Miyeloproliferatif Neoplazmlar (MPN)
Miyeloproliferatif neoplazmlar, kemik iliğinin bir veya daha fazla kan hücresi türünden fazla üretim yaptığı bir grup hastalıktır. MPN’ler, kan hücrelerinin kontrolsüz şekilde üretildiği ve kanser oluşturduğu hastalıklar olarak sınıflandırılır. Bazı MPN’ler, zamanla AML’ye dönüşebilir.