Melanom dışı cilt kanseri, genellikle yakındaki dokuya büyüyüp onu yok edebilen, fakat nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılan bir kanser türüdür. En yaygın türleri bazal hücreli karsinom (BCC) ve skuamöz hücreli karsinom (SCC) olmakla birlikte, daha nadir türler de bulunmaktadır.
Bazal Hücreli Karsinom (BCC)
Bazal hücreli karsinom, cildin dış tabakasının en derin kısmında bulunan bazal hücrelerden gelişir. BCC, genellikle yavaş büyür ve vücudun diğer bölgelerine yayılması nadirdir. Ancak tedavi edilmediği takdirde, yakındaki dokulara doğru büyüyebilir.
BCC en sık baş, yüz, kollar ve boyunda gelişir. Orta yaşlı veya yaşlı kişilerde daha yaygın olmakla birlikte, 40 yaş altı kişilerde de görülebilir. BCC, tüm cilt kanserlerinin yaklaşık %75 ila %80’ini oluşturur.
BCC Alt Türleri
BCC’nin birkaç alt türü vardır. Bunlar şunlardır:
- Nodüler BCC: En yaygın BCC alt türüdür ve genellikle yüzün güneşe maruz kalan bölgelerinde görülür. Yuvarlak, kabarık, pembe veya inci beyazı renkte bir yumru veya geniş kan damarları görülen bir alan olarak kendini gösterir.
- Yüzeysel BCC: Genellikle vücudun orta kısmında, kollarda veya bacaklarda gelişir. Pembe veya kırmızı, pullu bir alan olarak görünür ve ikinci en yaygın alt türdür.
- İnfiltratif ve Mikronodüler BCC: Baş veya boyunda gelişir. Cildin daha derin katmanlarına ve dermise doğru büyür. Bu tür, nodüler BCC’ye benzer şekilde görünebilir ancak daha hızlı büyür ve yayılabilir.
- Morfeaform BCC: Baş veya boyunda gelişir ve düz, sert beyaz veya sarı bir alan olarak görünür. Sklerozan BCC veya fibrozan BCC olarak da adlandırılabilir. Bu tür, nodüler ve yüzeysel BCC’ye kıyasla daha hızlı büyür ve yayılabilir.
Skuamöz Hücreli Karsinom (SCC)
Skuamöz hücreli karsinom, epidermisin üst tabakasında bulunan düz hücrelerden gelişir. SCC, genellikle yavaş büyür, ancak BCC’den daha hızlı büyüme ve yayılma eğilimindedir.
SCC, eğer epidermiste çok erken evredeyse, “SCC in situ” olarak adlandırılır. Bu, kanserin başlangıç aşamasıdır ve genellikle yaşamı tehdit etmez. Ancak tedavi edilmezse invaziv SCC’ye dönüşebilir, bu da kanserin cildin daha derin katmanlarına veya yakındaki dokulara yayılması anlamına gelir.
SCC, genellikle yüz, kulaklar, boyun, dudaklar ve ellerin sırtı gibi güneşe maruz kalan alanlarda görülür. Ayrıca yara izleri, yanıklar ve iyileşmeyen yaralar gibi iltihaplı cilt bölgelerinde de gelişebilir. Aktinik keratoz gibi kanser öncesi durumlardan da gelişebilir.
SCC, cilt kanserinin ikinci en yaygın türüdür ve tüm cilt kanserlerinin yaklaşık %20’sini oluşturur.
SCC Alt Türleri
SCC’nin bazı alt türleri şunlardır:
- Desmoplastik SCC: Bu tür, normal SCC’den daha derinlere inebilir ve genellikle baş ve boyunda görülür.
- Adenoskuamöz Cilt Karsinomu: Bu tür, nadiren görülen bir SCC alt türüdür ve genellikle ciltte daha karmaşık bir yapı gösterir.
Keratoakantom
Keratoakantom, SCC’ye çok benzeyen bir tümördür. Hızla büyür ve sonra aniden küçülür. Bu küçülme genellikle birkaç hafta veya ay içinde olur. Keratoakantom, genellikle SCC gibi tedavi edilir ve bazen SCC’nin bir alt türü olarak kabul edilir.
Nadir Görülen Melanom Dışı Cilt Kanserleri
Melanom dışı cilt kanserlerinin büyük bir kısmı BCC ve SCC’den oluşmakla birlikte, daha nadir türler de vardır. Bu türler, tüm cilt kanserlerinin yaklaşık %1’ini oluşturur.
Merkel Hücreli Karsinom
Merkel hücreli karsinom, cildin derin katmanlarında yer alan nadir ve agresif bir kanser türüdür. Hızla büyüyebilir ve vücudun diğer bölgelerine yayılma eğilimindedir. Genellikle baş ve boyun bölgesinde görülür.
Cilt Lenfoması
Cilt lenfoması, ciltte bulunan lenfatik sistemin kanseridir. Lenfomalar, vücutta bulunan lenf sıvısındaki hücrelerin anormal şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkar.
Kaposi Sarkomu
Kaposi sarkomu, ciltte kan damarlarını etkileyen nadir bir kanser türüdür. Bu kanser, genellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, özellikle HIV/AIDS hastalarında daha yaygın görülür.
Yumuşak Doku Sarkomları
Dermatofibrosarkoma protuberans ve anjiyosarkoma gibi yumuşak doku sarkomları da nadir görülen melanom dışı cilt kanserlerindendir. Bu türler genellikle cildin altındaki bağ dokusunda gelişir.
Mikrokistik Adneksal Karsinom (Ter Bezi Kanseri)
Mikrokistik adneksal karsinom, ciltte ter bezlerinin anormal şekilde büyümesiyle gelişen nadir bir kanser türüdür. Bu tür kanserler genellikle cilt altındaki derin dokularda yer alır.
Sonuç
Melanom dışı cilt kanserleri, ciltte yaygın olarak görülen, ancak tedavi edildiklerinde genellikle iyi prognoz veren kanser türleridir. BCC ve SCC, en yaygın olanları olmakla birlikte, nadir türler de bulunmaktadır. Erken tanı ve tedavi, bu tür kanserlerin yönetiminde önemli rol oynar.