Bazı faktörler, mezotelyoma gibi nadir ancak ciddi kanser türlerinin gelişme olasılığını artırabilir. Bu risk faktörlerinden bazıları değiştirilebilirken, bazıları bireyin kontrolü dışındadır. Mezotelyoma genellikle birden fazla risk faktörünün birleşimiyle ortaya çıkar, ancak hiçbir risk faktörü taşımayan bireylerde de görülebilir.
Asbest Maruziyeti
Asbest Nedir?
Asbest, doğal olarak oluşan bir mineral grubudur. Lifli yapıya sahip olan bu minerallerden bazıları şunlardır:
- Aktinolit
- Amosit
- Antofilit
- Krokidolit
- Tremolit
- Krizotil
Tüm asbest türlerinin kansere neden olduğu bilinmektedir. Mezotelyoma ile asbest maruziyeti arasındaki ilişki onlarca yıldır kanıtlanmıştır.
Asbestin Vücuda Etkisi
Asbest lifleri solunduğunda, akciğerin en küçük hava yollarına ulaşarak plevraya (akciğer zarına) yerleşebilir. Zamanla bu lifler plevral mezotelyomaya yol açabilir. Ayrıca yutulduğunda periton (karın zarı) bölgesine ulaşarak peritoneal mezotelyoma gelişimine neden olabilir.
Mesleki Asbest Maruziyeti
Aşağıdaki meslek gruplarında çalışan bireyler asbeste yüksek oranda maruz kalabilir:
- Asbest madenlerinde veya fabrikalarında çalışanlar
- İnşaat işçileri, boyacılar ve marangozlar
- Tersane çalışanları
- İtfaiyeciler
- Çimento fabrikası çalışanları
- Yalıtım işçileri
- Elektrikçiler
- Tesisatçılar ve ısıtma teknisyenleri
- Yıkım işçileri
- Otomotiv sektörü çalışanları (fren ve debriyaj tamiri yapanlar)
- Asbestli binalarda çalışan veya tadilat yapan bireyler
Ayrıca bu çalışanların aile bireyleri de giysiler aracılığıyla eve taşınan liflerle dolaylı olarak asbeste maruz kalabilir. Asbest fabrikalarının veya madenlerinin yakınında yaşayanlar da risk altındadır.
Asbest Maruziyetinin Sonuçları
Asbeste maruz kaldıktan sonra mezotelyoma genellikle 15 ila 40 yıl içinde gelişir. Bu nedenle 50 yaş altı bireylerde nadiren görülür. Yaşla birlikte risk artar.
Eriyonit Maruziyeti
Eriyonit, asbeste benzer yapıya sahip, zeolit grubuna ait doğal bir mineraldir. Lifli yapısı nedeniyle solunduğunda plevra ve periton zarına zarar verebilir.
Coğrafi Risk Faktörü
Eriyonit, Türkiye’nin bazı bölgelerinde toprakta yaygındır. Bu bölgelerde yapı malzemelerinde kullanımı nedeniyle mezotelyoma vakaları oldukça yüksektir.
Floro-Edenit Lifli Amfibol
Floro-edenit, volkanik lavlarda bulunan, asbest benzeri doğal bir mineraldir. Özellikle İtalya’daki Etna Dağı çevresinde rastlanır. Lifli yapısı nedeniyle mezotelyoma gelişme riskini artırmaktadır.
İyonlaştırıcı Radyasyon
Kanser tedavisinde göğüs veya karın bölgesine uygulanan radyoterapi, yıllar sonra mezotelyoma gelişimine yol açabilir. Özellikle şu hastalıklar için tedavi gören kişiler risk altındadır:
- Lenfoma
- Meme kanseri
- Akciğer kanseri
Toryum Dioksit (Thorotrast)
Thorotrast, geçmişte radyolojik görüntüleme testlerinde kontrast madde olarak kullanılmış radyoaktif bir bileşiktir. Zaman içinde kullanımı bırakılmıştır çünkü mezotelyoma gibi kanserlerle ilişkilendirilmiştir.
BAP1 Gen Mutasyonu
BAP1 Geninin Rolü
BAP1 (BRCA1 ilişkili protein 1) geni, hücrelerin kontrolsüz büyümesini engelleyen bir tümör baskılayıcı gendir. Bu gende meydana gelen kalıtsal bir mutasyon, mezotelyoma riskini önemli ölçüde artırabilir.
BAP1 Kanser Sendromu
BAP1 gen mutasyonuna sahip bireylerde sadece mezotelyoma değil, aynı zamanda melanom ve diğer kanser türleri de görülebilir. Asbeste maruz kalan ve bu genetik mutasyona sahip olan kişilerde mezotelyoma gelişme olasılığı daha da artar.
Mezotelyoma ile Bağlantısı Olmayan Faktörler
Sigara Kullanımı
Bilimsel kanıtlar, sigara kullanımı ile mezotelyoma arasında doğrudan bir ilişki olmadığını göstermektedir. Ancak sigara içen ve asbeste maruz kalan bireylerde akciğer kanseri riski artar.