Ağız kanseri tanısı almış birçok hasta için cerrahi müdahale gereklidir. Ameliyatın türü, tümörün boyutuna, evresine ve bulunduğu konuma bağlı olarak değişir. Ameliyat planlamasında, sağlık ekibi yaşınız ve genel sağlık durumunuz gibi faktörleri de dikkate alır.
Ağız Kanseri Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?
Ağız kanseri ameliyatı birkaç farklı amaç için yapılabilir:
- Tümörün Tamamen Çıkarılması: Kanserli dokunun tamamen çıkarılması.
- Lenf Düğümlerinin Alınması: Kanser, lenf düğümlerine yayılmışsa ya da yayılmasını önlemek amacıyla lenf düğümleri çıkarılabilir.
- Palyatif Cerrahi: Semptomları hafifletmek veya ağrıyı azaltmak amacıyla yapılan cerrahi müdahale.
Ameliyat, çiğneme, yutma ve konuşma gibi işlevler üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle birden fazla uzman, tedavi planını birlikte oluşturmak için iş birliği yapar. Bu uzmanlar arasında baş ve boyun cerrahları, radyasyon onkologları, tıbbi onkologlar, diş hekimleri, diyetisyenler ve konuşma patologları bulunabilir.
Ameliyat Öncesi Hazırlık
Ağız kanseri ameliyatları, bazen zorlayıcı ve uzun iyileşme süreci gerektiren operasyonlardır. Ameliyat öncesinde sağlıklı olmak oldukça önemlidir. Bu süreçte bazı testler yapılması gerekebilir:
- Kan Testleri: Tam kan sayımı (CBC), karaciğer fonksiyon testleri, pıhtılaşma testleri gibi testler yapılabilir.
- Kalp ve Akciğer Testleri: Ameliyat için yeterince sağlıklı olup olmadığınızı belirlemek için bu testler uygulanabilir.
- Beslenme Değerlendirmesi: Kilonuz ve beslenme düzeninizin kontrolü yapılır.
- Diş Muayenesi: Ameliyat öncesinde diş sağlığınızın değerlendirilmesi ve gerekli bakımın yapılması önemlidir.
- Sigara Kullanımı: Sigara içiyorsanız, sağlık ekibiniz sigarayı bırakmanızı tavsiye edecektir.
Ağız Kanseri Cerrahisinde Kullanılan Yöntemler
Ağız kanseri cerrahisinde kullanılan bazı yaygın yöntemler şunlardır:
Tümörün Çıkarılması
Cerrahi rezeksiyon, tümörü ve çevresindeki sağlıklı dokuyu çıkararak yapılır. Ameliyat, tümörün boyutuna ve konumuna göre ağızdan, boyundan veya çene kemiğinden yapılabilir.
Geniş Lokal Eksizyon
Geniş lokal eksizyon, küçük tümörleri tedavi etmek için tercih edilen bir yöntemdir. Tümör, etrafındaki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılır. Bu işlem sonrasında yaranın iyileşmesi için dikiş yapılabilir veya kendiliğinden iyileşmesine izin verilebilir.
Mohs Cerrahisi
Dudak kanserleri için özel bir yöntem olan Mohs cerrahisi, tümörün etrafındaki sağlıklı dokuyu katman katman çıkararak işlem yapılır. Ancak bu yöntem, genellikle dudak dışındaki ağız kanserleri için tercih edilmez.
Glossektomi
Glossektomi, dilin bir kısmının veya tamamının çıkarılmasıdır. Bu operasyon, dildeki tümörlerin büyüklüğüne göre değişir:
- Kısmi Glossektomi: Küçük tümörler için dilin sadece bir kısmı çıkarılır.
- Subtotal Glossektomi: Daha büyük tümörlerde dilin büyük bir kısmı çıkarılır.
- Total Glossektomi: Dilin tamamen çıkarılması, genellikle ileri evre kanserlerde yapılır.
Mandibulektomi
Mandibulektomi, alt çene kemiğinin bir kısmı veya tamamının çıkarılması işlemidir. Bu işlem, ağız tabanında veya alt çene kemiğinde başlayan kanserler için gereklidir.
- Marjinal Mandibulektomi: Alt çene kemiğinin ince bir tabakasının çıkarılmasıdır.
- Segmental Mandibulektomi: Çene kemiğinin bir bölümünün tamamen çıkarılmasıdır.
Maksillektomi
Maksillektomi, üst çene kemiği ve ağız çatısındaki tümörlerin çıkarılması için yapılan bir cerrahidir. Bu işlemde, çene kemiği ve damak bölgesindeki tümörler alınır.
Transoral Rezeksiyon
Bu yöntem, ağız ve boğazdaki tümörlerin minimal invaziv şekilde çıkarılmasına olanak tanır. Transoral robotik cerrahi (TORS) ve transoral lazer mikrocerrahisi (TLM) bu kategoriye girer.
Boyun Diseksiyonu
Ağız kanseri boyundaki lenf düğümlerine yayılabilir. Boyun diseksiyonu, lenf düğümlerinin çıkarılması için yapılan bir cerrahidir. Bu işlem, kanserin boyundaki lenf düğümlerine yayılması durumunda yapılır.
Boyun Diseksiyonu Türleri
- Selektif Boyun Diseksiyonu: Sadece belirli lenf nodu bölgeleri çıkarılır.
- Modifiye Radikal Boyun Diseksiyonu: Boyundaki büyük lenf düğümü kısmı çıkarılır.
- Radikal Boyun Diseksiyonu: Boyundaki tüm lenf düğümleri, kaslar, sinirler ve damarlar çıkarılır.
Rekonstrüktif Cerrahi
Ağız ve çenedeki yapıların onarılması veya kaybolan işlevlerin geri kazandırılması için rekonstrüksiyon gerekebilir. Rekonstrüksiyon, genellikle tümör çıkarıldıktan sonra yapılır ve vücudun farklı bölgelerinden alınan doku veya protezlerle yapılabilir.
Deri Greftleri ve Flep Cerrahisi
- Deri Greftleri: Vücudun bir bölgesinden alınan deri, cerrahi yaranın kapatılması için kullanılır.
- Flep Cerrahisi: Deri ve dokular, kan damarlarıyla bağlantılarını kesmeden başka bir bölgeden alınarak yara bölgesine taşınır.
Ameliyat Sonrası Dönem
Ameliyat sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Bu dönemde birkaç farklı tüp yerleştirilebilir ve hastalar genellikle birkaç gün boyunca ağız yoluyla beslenemezler. Bir diyetisyen ve konuşma terapisti, iyileşme sürecine destek olabilir.
Ağız Kanseri Cerrahisinin Yan Etkileri
Ağız kanseri cerrahisi sonrasında çeşitli yan etkiler görülebilir. Bunlar, ameliyatın türüne ve yapılan müdahalenin büyüklüğüne göre değişir. Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Ağrı
- Kanama
- Enfeksiyon
- Yara Ayrılması
- Yutma Zorluğu
- Konuşma Zorluğu
- Çiğneme Sorunları
- Sinir Hasarı
- Şişlik
- Lenfödem
- Ağız Fistülleri
Bu yan etkiler genellikle geçici olup, doğru tedaviyle yönetilebilir. Herhangi bir sorun ortaya çıktığında erken müdahale ile tedavi süreci daha etkili olabilir.