Pelvik ekzenterasyon, kanserin sadece pelvis içinde kaldığı veya buraya geri döndüğü durumlarda tercih edilen, büyük ve hayatı değiştiren bir cerrahi müdahaledir. Vücudun başka bir bölgesine yayılmamış ileri evre kanserlerin tedavisinde uygulanır.
Pelvik Ekzenterasyon Neden Yapılır?
Pelvik ekzenterasyon şu durumlarda uygulanabilir:
- Rahim ağzı, rahim, yumurtalık, vajina ve vulva gibi kadın üreme organlarına ait kanserlerde
- Kolon veya rektumdan çevre organlara yayılmış kanserlerde
- Radyoterapi sonrası pelviste tekrar eden kanser vakalarında
Pelvik Ekzenterasyon Tipleri
Pelvik ekzenterasyon sırasında, üreme organları, mesane ve rektumdan biri veya her ikisi çıkarılabilir. Ayrıca pelvisteki lenf düğümleri ve zaman zaman kolonun ya da anüsün bir kısmı da çıkarılır.
Kadınlarda Çıkarılabilecek Organlar
- Yumurtalıklar
- Fallop tüpleri
- Rahim
- Serviks
- Vajina
- Rahim ağzı kanserinde gerekirse vulva
Erkeklerde Çıkarılabilecek Organlar
- Prostat
- Seminal veziküller
Ekzenterasyon Türleri
Ön Ekzenterasyon
Mesane çıkarılır, ancak rektum yerinde bırakılır. Rektumda kanser yoksa tercih edilir.
Posterior Ekzenterasyon
Rektum çıkarılır, ancak mesane yerinde bırakılır. Mesanede kanser yoksa uygulanır.
Total Ekzenterasyon
Hem mesane hem de rektum çıkarılır. Geniş yayılım durumlarında uygulanır.
Pelvik Ekzenterasyondan Önce
Pelvik ekzenterasyon büyük bir cerrahidir ve öncesinde kapsamlı hazırlık gerektirir. Sağlık ekibi hem fiziksel hem de psikolojik açıdan hazırlık sürecinde destek sağlar.
Ameliyat Öncesi Yapılan Testler
- Kan testleri
- Kalp ve akciğer fonksiyon testleri
- BT taraması veya MRI gibi görüntüleme testleri
- Karın ve pelvik bölgeden biyopsi örnekleri
Kanserin pelvis dışına yayılması durumunda pelvik ekzenterasyon genellikle uygulanmaz.
Pelvik Ekzenterasyon Nasıl Yapılır?
Genel anestezi altında yapılan ameliyat, iki aşamalıdır: ekzenterasyon (çıkarma) ve rekonstrüksiyon (yeniden yapılandırma).
Ekzenterasyon Aşaması
- Karında küçük kesiler açılarak laparoskop yardımıyla organlar incelenir.
- Karın boşluğundan doku örnekleri alınarak ameliyathane laboratuvarında değerlendirilir.
- Kanser hücresi yoksa ameliyata devam edilir.
- Gerekli organlar ve lenf düğümleri çıkarılır.
Rekonstrüksiyon Aşaması
Ameliyat sırasında çıkarılan organlara bağlı olarak vücudun normal fonksiyonlarını sürdürebilmesi için yeni yollar oluşturulur.
İdrar Yönlendirmesi
Mesane çıkarıldığında idrarın vücuttan atılabilmesi için yeni bir yol açılır.
Kolostomi
Rektum ve/veya kolon çıkarıldığında dışkının vücuttan atılması için karında bir açıklık oluşturulur.
Vajinal Rekonstrüksiyon
Vajina çıkarılmışsa yapısal ve işlevsel olarak yeniden oluşturulabilir.
Pelvik Ekzenterasyondan Sonra
İyileşme süreci genellikle altı ay veya daha uzun sürer. Sağlık ekibi, ameliyat sonrası bakım konusunda rehberlik eder. Takip testleri ve gerekli ek tedaviler planlanır.
Vücudun ve yaşam tarzının değişikliklerine alışmak bir yılı aşkın sürebilir. Psikolojik destek ve danışmanlık hizmetleri sağlanabilir.
Yan Etkiler
Pelvik ekzenterasyon, büyük bir cerrahi olduğu için bazı kısa ve uzun vadeli yan etkilere yol açabilir.
Kısa Vadeli Yan Etkiler
- Ağrı
- Kan pıhtısı oluşumu
- Kanama
- Enfeksiyon
- Zayıf yara iyileşmesi
- Sızıntı
- Akciğer iltihabı
- Akciğerlerde sıvı birikmesi
Uzun Vadeli Yan Etkiler
- Lenfödem (bacaklarda veya karında sıvı birikmesi)
- Öz saygı ve beden imajında değişiklikler
- Cinsellikte problemler
- Yapışıklıklara bağlı bağırsak tıkanıklığı
- Fistül oluşumu
- Böbrek sorunları
- İdrar yollarında tıkanıklık
- Rekonstrüksiyon sırasında kullanılan dokuların ölmesi
Cinsel ve Üreme Fonksiyonları
- Kadınlar rahimleri alındığı için hamile kalamaz. Premenopozal kadınlar menopoz yaşar.
- Erkeklerde sinir hasarı sertleşme problemlerine yol açabilir.
Destek ve Takip Süreci
Sağlık ekibi, hastanın hem fiziksel hem de duygusal iyileşme sürecine destek olur. Öz saygı, cinsellik ve beden algısı gibi konularla başa çıkmada profesyonel yardım alınabilir.