Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanan bir tedavi yöntemidir. Tiroid kanseri olan birçok hasta, kanserin türüne ve evresine bağlı olarak radyasyon tedavisi alabilir. Sağlık ekibiniz, kanser ve genel sağlığınız hakkında edindiği bilgileri kullanarak hangi tür radyasyon tedavisinin ve tedavi planının uygulanacağına karar verir.
Radyasyon Tedavisinin Amaçları
Radyasyon tedavisi tiroid kanserinin tedavisinde farklı amaçlarla kullanılabilir. Aşağıda, radyasyon tedavisinin çeşitli kullanım alanlarını bulabilirsiniz:
- Ameliyat Sonrası Tedavi: Kanserin tekrarlama riskini azaltmak için geride kalan kanser hücrelerini yok etmek (adjuvan tedavi).
- Tiroid Kalan Tissu Ablasyonu: Ameliyat sonrası kalan normal tiroid dokusunun yok edilmesi, kanserin geri dönme riskini azaltmak amacıyla.
- Yayılmış Kanserin Tedavisi: Lenf düğümlerine veya vücudun diğer bölgelerine yayılmış kanseri tedavi etmek.
- Palyatif Tedavi: İleri evre tiroid kanserinin ağrısını hafifletmek veya semptomlarını kontrol altına almak.
Tiroid Kanseri İçin Kullanılan Radyasyon Tedavisi Türleri
Tiroid kanserinde en sık kullanılan radyasyon tedavisi türleri şunlardır:
Radyoaktif İyot (RAI) Tedavisi
Radyoaktif iyot (RAI) tedavisi, tiroid kanserinde yaygın olarak kullanılan bir içsel (dahili) radyasyon tedavisidir. Radyoaktif iyot, I-131 olarak bilinen bir maddeyle sağlanır ve ağız yoluyla verilir. Bu madde vücuda alındığında, kanser hücreleri tarafından emilir ve hücreleri yok eder.
RAI tedavisi genellikle tiroid kanseri ameliyatından sonra uygulanır. Ancak, tüm tiroid kanseri tipleri radyoaktif iyotu emmediği için bu tedavi her tür kanser için uygun değildir. RAI tedavisi genellikle papiller ve foliküler tiroid kanserlerinde kullanılır.
RAI tedavisi aşağıdaki durumlarda önerilebilir:
- Tümör 4 cm’den büyüktür.
- Tümör tiroidin ötesine yayılmış ve yakındaki dokuları etkilemişse.
- Kanser, boyundaki birçok lenf düğümüne yayılmışsa.
- Kanserin agresif bir tipi veya diğer yüksek risk özelliklerine sahipse.
- Kanser, başlangıç noktasında veya yakın çevresinde tekrar etmişse.
- Kanser vücudun diğer bölgelerine yayılmışsa (uzak metastaz).
Tedaviye Hazırlık
RAI tedavisi başlamadan önce vücuttaki normal iyot seviyesi düşürülmelidir. Bunun için levotiroksin (Synthroid, Eltroxin) gibi hormon tedavisi kullanılır. Levotiroksin, tiroid tarafından üretilen tiroksin hormonunun yerine geçer ve vücudun TSH seviyelerini düşürür. RAI tedavisinden önce birkaç hafta boyunca bu ilacın alınmaması istenebilir.
Alternatif olarak, TSH seviyelerini artırmak için rekombinant TSH (Thyrogen) adlı ilaç da kullanılabilir. Ayrıca, tedaviden 1-2 hafta önce düşük iyotlu bir diyet uygulanması istenebilir.
Dış Radyasyon Tedavisi
Dış radyasyon tedavisinde, bir makine radyasyonu cilt yoluyla tümöre ve çevresindeki dokulara yönlendirir. Bu tedavi, tiroid kanserinin bazı türlerinde ve yayılma durumlarında kullanılır.
Dış radyasyon tedavisi genellikle aşağıdaki durumlarda tercih edilir:
- Medüller ve anaplastik tiroid kanserleri.
- İyot almayan tiroid kanserleri.
- Tiroidin ötesine yayılmış kanserler.
- Ameliyat sonrası kanserin tekrar etme olasılığını azaltmak.
- Yayılmış (metastaz yapmış) veya çıkarılamayan ileri evre tiroid kanseri için semptom yönetimi.
Harici Radyasyon Teknikleri
Dış radyasyon tedavisinin uygulanmasında farklı teknikler kullanılabilir. Bunlar arasında en yaygın olanlar şunlardır:
- 3D Konformal Radyasyon Terapisi (3D-CRT): Tümöre birçok ışın yönlendirilerek tedavi yapılır. Radyasyon ışınları, tümörün şekline ve konumuna göre şekillendirilir ve her açıdan tedavi edilir.
- Yoğunluk Modülasyonlu Radyasyon Terapisi (IMRT): Radyasyon ışınlarının gücü ayarlanarak, daha yüksek dozların tümöre iletilmesi sağlanır. Bu, çevre dokulara verilen radyasyonu azaltır ve tedavi daha hassas hale gelir.
Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Radyasyon tedavisinin yan etkileri, kullanılan tedavi türüne, tedavi edilen alanın büyüklüğüne, tedavi edilen organlara ve radyasyon dozuna bağlı olarak değişebilir. Yan etkiler genellikle geçici olsa da, tedavi sırasında oluşabilecek problemler hakkında sağlık ekibinizle konuşmanız önemlidir.
RAI Tedavisinin Yan Etkileri
RAI tedavisinin yan etkileri arasında şunlar yer alabilir:
- Mide bulantısı ve kusma
- Tat değişiklikleri
- Ağız kuruluğu
- Boyunda şişlik
- Boğaz ağrısı
- Sulu gözler
- Erkeklerde düşük sperm sayısı
- Kadınlarda adet dönemi değişiklikleri
Dış Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Dış radyasyon tedavisinin yaygın yan etkileri şunlardır:
- Ciltte kırmızı, tahriş olmuş ve soyulmuş bölgeler
- Tükenmişlik ve yorgunluk
- Ağız kuruluğu ve kalın tükürük
- Ses kısıklığı
- Yutma sorunları, yutma sırasında ağrı
- Kilo kaybı
Radyasyon tedavisinin yan etkileri genellikle tedavi süresi boyunca görülen geçici durumlar olup, tedavi bitiminden sonra genellikle iyileşir. Herhangi bir yan etki veya sorunla karşılaşırsanız, erken dönemde sağlık ekibinize bildirmeniz önemlidir.