Belirli davranışlar, çevresel etkenler veya genetik koşullar kanser gelişme olasılığını etkileyebilir. Bazı faktörler riski artırırken, bazıları azaltabilir. Genellikle kanser, birçok risk faktörünün birleşimiyle ortaya çıkar, ancak hiçbir bilinen riski olmayan bireylerde de gelişebilir.
Epitelyal over karsinomu, en yaygın görülen yumurtalık kanseri türüdür. Yaşla birlikte görülme sıklığı artar ve genellikle menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda ortaya çıkar.
Bazı kişilerde genetik rahatsızlıklar nedeniyle yumurtalık kanseri riski normalden daha yüksektir. Bu durumda daha sık doktor kontrolleri gerekebilir. Riskin ne kadar yüksek olduğunu belirlemek için doktorunuz test önerilerinde bulunacaktır.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Faktörler
Ailede Yumurtalık Kanseri Öyküsü
Bir veya daha fazla birinci derece akrabada (anne, kız kardeş, kız evlat) yumurtalık kanseri bulunması, hastalık riskini artırır. Özellikle 50 yaşından önce teşhis konmuş bir akraba varsa risk daha da yüksektir. Ailenin her iki tarafından gelen kanser öyküsü de dikkate alınmalıdır.
BRCA Gen Mutasyonları
BRCA1 ve BRCA2 genleri, hücre büyümesini kontrol eden genlerdir. Bu genlerdeki mutasyonlar, meme kanseri ile birlikte yumurtalık kanseri riskini de yükseltir. BRCA1 mutasyonu, BRCA2’ye göre daha fazla risk taşır. Mutasyon taşıyıcıları, aynı zamanda periton kanseri gibi diğer kanser türleri için de risk altındadır.
Lynch Sendromu
Lynch sendromu, kalıtsal bir durumdur ve özellikle kolorektal, rahim ve yumurtalık kanseri riskini artırır. Bu sendrom, HNPCC (herediter non-polipozis kolorektal kanser) olarak da adlandırılır.
Ailede Diğer Kanser Türlerinin Öyküsü
Ailede meme, kolorektal, rahim veya pankreas kanseri bulunması, yumurtalık kanseri gelişme riskini artırabilir.
Kişisel Meme Kanseri Öyküsü
Daha önce meme kanseri teşhisi almış kadınlarda, özellikle BRCA mutasyonu varsa, yumurtalık kanseri riski daha yüksektir. Ayrıca erken adet başlangıcı (11 yaşından önce) ve geç menopoz (55 yaş sonrası) gibi faktörler de riski etkileyebilir.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Diğer Faktörler
Gebelik
Hiç hamile kalmamış kadınlar, hamile kalanlara göre daha yüksek risk altındadır. Gebelik sırasında salgılanan hormonların koruyucu etkisi olduğu düşünülmektedir. Doğum sayısı arttıkça, koruyucu etki de artabilir.
Jinekolojik Cerrahi
Tüp ligasyonu veya salpenjektomi (fallop tüplerinin alınması), yumurtalık kanseri riskini azaltır. Histerektomi, özellikle fallop tüpleri ve yumurtalıklar da çıkarıldığında riski daha da düşürür.
Hormon Replasman Tedavisi (HRT)
Menopoz semptomlarını hafifletmek için kullanılan HRT, yumurtalık kanseri riskini artırabilir. Özellikle sadece östrojen içeren HRT veya 5 yıldan uzun süreli kullanım daha fazla risk taşır.
Doğum Kontrol Hapları
Oral kontraseptifler, uzun süreli kullanıldığında yumurtalık kanseri riskini azaltır. İçerdiği hormonlar koruyucu etki sağlar.
Tütün Kullanımı
Sigara kullanımı, özellikle musinöz karsinom riskini artırır. Ne kadar uzun süre ve yoğunlukta içilirse, risk o kadar artar. Sigarayı bırakmak zamanla bu riski azaltır.
Asbest Maruziyeti
Asbest içeren maddelerle uzun süreli temas, yumurtalık kanseri riskini artırır. Özellikle sanayi ve inşaat sektöründe çalışanlar dikkatli olmalıdır.
Uzun Yetişkin Boyu
Uzun boylu kadınların yumurtalık kanserine yakalanma riski biraz daha yüksektir. Bu durum gelişim dönemindeki hormonlarla ilişkilendirilmektedir.
Aşırı Kilo ve Obezite
Vücut kitle indeksi yüksek olan bireylerde yumurtalık kanseri riski daha fazladır. Sağlıklı kiloda kalmak koruyucu bir faktör olabilir.
Endometriozis
Uterus dışındaki bölgelerde endometrium dokusunun büyümesi olarak tanımlanan endometriozis, özellikle berrak hücreli ve endometrioid tümörlerle bağlantılı olarak riski artırır.
Hareketsiz Yaşam Tarzı
Uzun süre oturmak ve fiziksel olarak pasif olmak yumurtalık kanseri riskini artırabilir. Günlük hareket miktarının artırılması önerilir.
Olası Risk Faktörleri
Bazı durumların yumurtalık kanseriyle ilişkisi araştırılmakta olup kesin sonuçlara varılamamıştır:
- Erken yaşta adet görmeye başlama (12 yaş öncesi)
- Geç menopoza girme (55 yaş sonrası)
- Yumurtlama sayısının fazlalığı
- Talk pudrası kullanımı
- Yeterli sebze tüketmemek
Yumurtalık Kanseri Riskini Azaltabilecek Faktörler
- Emzirme
- Aspirin kullanımı (düşük doz)
Riskle Bağlantısı Olmayan Faktörler
Alkol ve kahve tüketiminin, epitel over kanseri riski üzerinde bir etkisi olmadığı yönünde güçlü araştırma bulguları mevcuttur.