Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla antikanser (sitotoksik) ilaçların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Kemik kanseri olan çocukların çoğu, tedavi sürecinde kemoterapi alır. Çocuğunuzun sağlık ekibi, kemoterapi ilaçlarını, dozlarını ve tedavi planını belirleyecektir.
Kemoterapi Ne Zaman Uygulanır?
Kemoterapi, aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:
1. Vücuttaki Kanser Hücrelerini Yok Etmek
Kemoterapi, kanser hücrelerinin tüm vücuda yayılmasını engellemek ve mevcut hücreleri yok etmek için uygulanır.
2. Tümörü Küçültmek
Cerrahi müdahaleden önce, tümörün boyutunu küçültmek amacıyla kemoterapi uygulanabilir. Bu duruma “neoadjuvan kemoterapi” denir.
3. Ameliyat Sonrası Kanser Hücrelerini Yok Etmek
Ameliyat sonrası, geride kalan kanser hücrelerini yok etmek ve kanserin geri dönme riskini azaltmak için kemoterapi uygulanabilir. Buna “adjuvan kemoterapi” denir.
4. Semptomları Kontrol Etmek
İleri evre kemik kanserlerinde, kemoterapi ağrıyı hafifletmek veya semptomları kontrol altına almak amacıyla kullanılabilir. Bu duruma “palyatif kemoterapi” denir.
Kemoterapi ve Doğurganlık
Kemoterapi tedavisi, çocukluk çağında ergenlik gelişimini ve dolayısıyla doğurganlığı etkileyebilir. Kemoterapi tedavisi başlamadan önce, sağlık ekibi ile doğurganlık seçenekleri hakkında konuşmak önemlidir.
Kemoterapi İlaçları ve Uygulama Yöntemleri
Kemoterapi genellikle sistemik bir tedavi olarak uygulanır. Bu, ilaçların kan yoluyla vücuttaki tüm kanser hücrelerine ulaşması anlamına gelir. İlaçlar ağız yoluyla (oral) veya damar içine (intravenöz enjeksiyon) verilebilir.
Kemoterapi sırasında ilaçların güvenli bir şekilde verilmesi için santral venöz kateter (CVC) adı verilen özel bir cihaz kullanılabilir. Bu kateter, genellikle tedavi süresi boyunca yerinde bırakılır.
Osteosarkom İçin Kemoterapi İlaçları
Çocukluk çağı osteosarkomunu tedavi etmek için yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Yüksek doz metotreksat
- Doksorubisin
- Sisplatin
- Ifosfamid (Ifex)
- Siklofosfamid (Procytox)
- Etoposid (Vepesid)
- Karboplatin
Osteosarkom tedavisinde yaygın kemoterapi kombinasyonu: Yüksek doz metotreksat, doksorubisin ve sisplatin.
Ewing Sarkomu İçin Kemoterapi İlaçları
Çocukluk çağı Ewing kemik sarkomunun tedavisinde yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Siklofosfamid
- Doksorubisin
- Etoposid
- Ifosfamid
- Vinkristin
Ewing sarkomu tedavisinde yaygın kemoterapi kombinasyonu: Vinkristin, doksorubisin, siklofosfamid, etoposid ve ifosfamid.
Siklofosfamid ve ifosfamid mesaneyi tahriş edebilir. Bu ilaçlar kullanıldığında mesanenin korunması için mesna (Uromitexan) verilebilir.
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmenin yanı sıra sağlıklı hücrelere de zarar verebileceği için bazı yan etkilere neden olabilir. Yan etkiler tedavi sırasında, hemen sonrasında veya birkaç gün ya da hafta sonra ortaya çıkabilir. Her çocuğun yan etki deneyimi farklıdır ve bazı çocuklar az yan etki yaşarken, diğerleri daha fazla etkilenebilir.
Çocuklar genellikle kemoterapiden daha az etkilenir ve iyileşme süreçleri genellikle yetişkinlerden daha hızlıdır.
Yaygın Kemoterapi Yan Etkileri
Kemoterapi tedavisinin yaygın yan etkileri şunlar olabilir:
- Düşük kan hücresi sayısı (kemik iliği baskılanması)
- Düşük beyaz kan hücresi sayısı (bağışıklık sisteminde zayıflama)
- Enfeksiyon
- Düşük trombosit sayısı
- Anemi (kansızlık)
- Mide bulantısı ve kusma
- İştahsızlık
- Tat değişiklikleri
- Yorgunluk
- Saç dökülmesi
- Cilt sorunları
- Ağız veya boğaz ağrısı
- İshal
- Kabızlık
Geç Yan Etkiler
Bazı yan etkiler, tedavi bitiminden aylar veya yıllar sonra gelişebilir. Çocukluk çağı kemik kanseri tedavisinin geç etkileri hakkında daha fazla bilgi almak önemlidir.
Yan Etkilerle Baş Etme
Kemoterapiden kaynaklanan yan etkiler ortaya çıktığında, çocuğun sağlık ekibiyle iletişim kurmak çok önemlidir. Yan etkiler ne kadar erken bildirilirse, bunlarla başa çıkmak için daha hızlı ve etkili çözümler bulunabilir. Tedavi sürecinde yan etkilerle başa çıkmak için birçok strateji ve yardımcı tedavi mevcuttur.