Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanılarak uygulanır. Nöroendokrin tümörler (NET’ler) için genellikle ilk tercih edilen tedavi yöntemi değildir. Ancak metastatik evrede ya da belirli semptomları kontrol altına almak için kullanılabilir.
Radyasyon Tedavisinin Uygulama Amaçları
Radyoterapi, NET’lerin tedavisinde aşağıdaki nedenlerle kullanılabilir:
Kanser hücrelerini yok etmek
- Vücuttaki kanserli hücreleri doğrudan hedef almak
- Ameliyat ya da diğer tedavilerden sonra geride kalan hücreleri temizlemek
Palyatif amaçlarla
- İleri evredeki NET’lerin neden olduğu ağrı ve semptomları hafifletmek
- Yaşam kalitesini artırmak
Nöroendokrin Tümörlerde Kullanılan Radyoterapi Türleri
Radyonüklid Tedavisi
Radyonüklid tedavisi, dahili radyasyon tedavisidir ve vücutta dolaşan radyoaktif bir madde aracılığıyla uygulanır. Bu madde genellikle tümör hücrelerinin yüzeyindeki belirli reseptörleri hedef alır.
Kullanım şekli
- Radyoaktif madde, bir radyofarmasötik ile birleştirilir
- Radyasyon, doğrudan tümör hücrelerine iletilir
- Sağlıklı dokular üzerindeki etki sınırlandırılmış olur
Peptid Reseptör Radyonüklid Tedavisi PRRT
PRRT, NET’lerde sık kullanılan radyonüklid tedavi yöntemidir. Bu tedavi türünde lutesyum-177 gibi radyoaktif bir madde, somatostatin analoğu (oktreotid veya oktreotat) ile birleştirilerek intravenöz olarak verilir.
Kullanım durumu
- Cerrahi mümkün değilse
- RFA sonrası kalıntı varsa
- Kanser ilerlemeye veya metastaz yapmaya devam ediyorsa
Tedavi öncesi değerlendirme
PRRT uygulanmadan önce oktreotid taraması yapılır. Bu tarama, tümör hücrelerinin somatostatin analoğuna bağlanma yeteneğini değerlendirir.
Lutathera kullanımı
Lutesyum-177 oktreotat (Lutathera), somatostatin reseptör pozitif, iyi farklılaşmış ve ilerleyen gastroenteropankreatik NET’lerin tedavisinde kullanılır.
Dış Işın Radyoterapisi
Harici ışın radyoterapisinde, radyasyon cilt üzerinden özel cihazlarla tümöre yönlendirilir. NET’lerde yaygın bir yöntem değildir ancak aşağıdaki durumlarda uygulanabilir:
- Kemik metastazlarına bağlı ağrının giderilmesi
- Beyin metastazlarının semptomlarının yönetimi
Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Her tedavi gibi radyasyonun da yan etkileri olabilir. Ancak yan etkiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı hastalarda belirgin yan etkiler görülmezken, bazı hastalar çoklu yan etki yaşayabilir.
Yaygın görülen yan etkiler
- Mide bulantısı ve kusma
- Düşük kan hücresi sayısı (kemik iliği baskılanması)
- Yorgunluk
- Ciltte kızarıklık ve tahriş (özellikle harici radyoterapide)
Yan etkiler ne zaman ortaya çıkar
- Tedavi sırasında
- Tedavi hemen sonrasında
- Haftalar veya aylar sonra (geç yan etkiler)
Yan etkilerin yönetimi
- Tedavi öncesinde böbrekleri korumak için amino asit infüzyonu yapılabilir
- Yan etkiler görüldüğünde sağlık ekibine zamanında bildirilmesi önemlidir
Sonuç
Radyasyon tedavisi, NET’lerde her zaman ilk seçenek olmasa da, belirli koşullar altında etkili bir tamamlayıcı ya da palyatif yöntem olabilir. Tedaviye karar verilmeden önce detaylı değerlendirme yapılmalı ve kişiye özel bir plan oluşturulmalıdır.