Evreleme, orofarenks kanserinin vücutta ne kadar yayıldığını ve hangi bölgelere etki ettiğini tanımlar. Kanserin evresi, tedavi planlaması ve prognoz hakkında önemli bilgiler sunar. Evreleme, genellikle kanserin boyutunu, yayılımını ve kanserin başladığı yerin dışında başka bölgelere yayılıp yayılmadığını belirlemek için kullanılır.
Orofarenks Kanseri için En Yaygın Evreleme Sistemi: TNM Sistemi
Orofarenks kanseri için en yaygın evreleme sistemi, TNM sistemidir. Bu sistemde kanserin 5 evresi vardır ve genellikle evre 0’dan evre 4’e kadar sıralanır. Evre numarası arttıkça kanserin büyüklüğü ve yayılımı da artar. Evreleme süreci, doktorunuzun tedavi stratejisini belirlemesine yardımcı olur.
Yutağın Yeri ve Evreleme
Doktorlar kanserin yerini tarif ederken şu terimleri kullanabilirler:
- Lokal: Kanser sadece orofarenkste bulunuyor ve vücudun diğer bölgelerine yayılmamıştır.
- Bölgesel: Kanser boyundaki lenf düğümlerine yayılmıştır.
- Uzak: Kanser, orofarenksten daha uzak bölgelere, örneğin akciğerlere veya karaciğere yayılmıştır.
Evre 0 (Karsinoma in Situ)
Evre 0, kanserin sadece orofarenksin iç yüzeyinde sınırlı kaldığı evredir. Bu durumda kanser henüz yayılmamıştır.
Evre 1
Evre 1, tümörün boyutunun 2 cm veya daha küçük olduğu evredir. Kanser bu evrede henüz vücudun diğer bölgelerine yayılmamıştır.
Evre 2
Evre 2, tümörün boyutunun 2 cm ile 4 cm arasında olduğu evredir. Kanser hala sadece orofarenkste yer alabilir, ancak tümör büyümüştür.
Evre 3
Evre 3, tümörün boyutunun 4 cm’den büyük olduğu veya epiglottise kadar büyüdüğü evredir. Ayrıca, kanser aynı taraftaki boyundaki 1 lenf noduna yayılabilir. Lenf nodu 3 cm’den büyük olmamalıdır.
Evre 4
Evre 4, kanserin daha fazla yayıldığı evredir. Bu evre, kanserin yakın bölgelere ne kadar yayıldığını ve hangi bölgelere doğru büyüdüğünü değerlendirir. Evre 4, A, B ve C olmak üzere üç alt evreye ayrılabilir:
- Evre 4A: Tümör gırtlak, dil kasları, alt çene kemiği veya kafatası gibi yakın bölgelere doğru büyümüştür.
- Evre 4B: Kanserli lenf düğümlerinin sayısı artmıştır ve kanser lenf düğümlerinin dışına doğru yayılmıştır (ekstranodal genişleme).
- Evre 4C: Kanser vücudun diğer bölgelerine, örneğin akciğerlere veya karaciğere, yayılmıştır (uzak metastaz).
Tekrarlayan Orofaringeal Kanser
Tekrarlayan orofaringeal kanser, tedavi sonrasında kanserin geri gelmesi durumudur. Bu durum, kanserin ilk başladığı yerde geri gelmesiyle lokal nüks, ilk başladığı yere yakın dokularda veya lenf düğümlerinde geri gelmesiyle bölgesel nüks, veya vücudun başka bir yerinde tekrarlamasıyla uzak metastaz olarak adlandırılır.
HPV ile İlişkili Orofarengeal Kanser
Orofarengeal kanser vakalarının büyük çoğunluğu insan papilloma virüsü (HPV) ile ilişkilidir. HPV ile ilişkili kanserler genellikle daha ileri evrede olsa da, bu tür kanserler HPV testi pozitif olmayan kanserlere göre daha iyi sağkalım oranları göstermektedir. HPV ile ilişkili orofarengeal kanser için ayrı bir evreleme sistemi geliştirilmiştir.
Evre 0 (HPV ile İlişkili)
HPV ile ilişkili evre 0, tümörün sadece orofarenksin iç yüzeyinde bulunduğu evredir. Kanser henüz yayılmamıştır.
Evre 1 (HPV ile İlişkili)
Evre 1, tümörün 4 cm’den küçük olduğu ve kanserin tümörle aynı taraftaki boyundaki 1 lenf noduna yayılabileceği evredir. Lenf nodu 6 cm’den büyük olmamalıdır.
Evre 2 (HPV ile İlişkili)
Evre 2, tümörün 4 cm’den büyük olmadığı, ancak kanserin tümörün karşı tarafındaki boyundaki 1 veya daha fazla lenf düğümüne yayılmış olduğu evredir. Ayrıca tümör, epiglottise kadar büyüyebilir. Lenf düğümleri 6 cm’den büyük olmamalıdır.
Evre 3 (HPV ile İlişkili)
Evre 3, kanserin boyundaki 6 cm’den büyük 1 veya daha fazla lenf düğümüne yayıldığı evredir. Ayrıca tümör, karotis arterinin etrafında büyümüş veya aşağıdaki yapılara doğru büyümüş olabilir:
- Gırtlak
- Dil kasları
- Kafatasının yakın kemikleri
- Ağız çatısının kemikli kısmı (sert damak)
- Alt çene kemiği (mandibula)
- Nazofarenks
Evre 4 (HPV ile İlişkili)
Evre 4, kanserin vücudun diğer bölgelerine yayıldığı evredir (uzak metastaz). Kanser akciğerlere, karaciğere veya diğer kemiklere yayılabilir.