Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek amacıyla kullanılan antikanser (sitotoksik) ilaçlarla yapılan bir tedavi yöntemidir. Retinoblastoma tedavisinde de sıklıkla kullanılır. Sağlık ekibi, çocuğun ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak kemoterapinin ilaçlarını, dozlarını ve tedavi programlarını belirler. Kemoterapi, diğer tedavilerle birlikte uygulanabilir.
Kemoterapinin Kullanım Amaçları
Retinoblastoma tedavisinde kemoterapi farklı amaçlarla kullanılabilir. Çocuğunuzun alacağı kemoterapi aşağıdaki amaçlarla uygulanabilir:
Vücuttaki Kanser Hücrelerini Yok Etmek
Kemoterapi, vücudun çeşitli bölgelerinde bulunan kanser hücrelerini hedef alarak yok eder.
Tümörü Küçültmek (Neoadjuvan Kemoterapi)
Kemoterapi, diğer tedavi yöntemlerinden önce tümörün küçültülmesi için kullanılabilir.
Ameliyat Sonrası Kanser Hücrelerini Yok Etmek (Adjuvan Kemoterapi)
Ameliyat sonrası geride kalan kanser hücrelerini yok etmek ve kanserin geri gelme riskini azaltmak için kemoterapi uygulanabilir.
İleri Retinoblastom Tedavisi İçin Kök Hücre Nakli Hazırlığı
Göz dışına yayılmış veya göz dışında tekrarlayan ileri retinoblastoma tedavisi için kemoterapi uygulanabilir ve kök hücre nakline hazırlık yapılabilir.
Ağrıyı Hafifletmek veya Semptomları Kontrol Altına Almak (Palyatif Kemoterapi)
İleri evre retinoblastomda ağrıyı hafifletmek veya semptomları kontrol altına almak amacıyla kemoterapi kullanılabilir.
Kemoterapi Türleri
Kemoterapi, genellikle sistemik bir tedavi olarak uygulanır. Bu, ilaçların kan yoluyla vücudun her yerine ulaşarak kanser hücrelerini yok etmesi anlamına gelir. Bunun yanı sıra, kemoterapi bölgesel bir tedavi olarak da kullanılabilir. Retinoblastom tedavisinde kullanılan bazı bölgesel kemoterapi türleri şunlardır:
Perioküler (Subtenon) Kemoterapi
Perioküler kemoterapide, kemoterapi ilacı göz çevresindeki dokulara enjekte edilir. En sık kullanılan kemoterapi ilacı karboplatindir.
İntra-Arteriyel Kemoterapi
İntra-arteriyel kemoterapi, göze kan taşıyan ana atardamara (oftalmik atardamar) kemoterapi ilacı enjekte edilmesidir. İnce bir kateter uyluk iç kısmındaki büyük bir atardamara yerleştirilir ve oftalmik atardamara kadar kaydırılır. Karboplatin ve topotekan bu tedavi için yaygın olarak kullanılan ilaçlardır.
İntravitreal Kemoterapi
İntravitreal kemoterapide, kemoterapi ilacı gözdeki jöle kıvamındaki maddeye (vitreus sıvısı) enjekte edilir.
İntratekal Kemoterapi
İntratekal kemoterapi, beyin ve omuriliğe (merkezi sinir sistemi) verilen kemoterapidir. Bu tedavi, retinoblastomanın beyne yayılma durumunda kullanılır ve genellikle lomber ponksiyon içerir.
Retinoblastoma İçin Kullanılan Kemoterapi İlaçları
Retinoblastom tedavisinde sıklıkla kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Karboplatin
- Sisplatin
- Vinkristin
- Etoposid (Vepesid)
- Siklofosfamid (Procytox)
- Doksorubisin
- Topotekan
Aşağıda, retinoblastoma tedavisinde yaygın olarak kullanılan bazı kemoterapi ilaç kombinasyonları yer almaktadır:
- Karboplatin, vinkristin ve etoposid
- Karboplatin, vinkristin, etoposid ve siklosporin (Neoral)
- Vinkristin, doksorubisin ve siklofosfamid
- Vinkristin ve siklofosfamid
- Doksorubisin ve siklofosfamid
- Topotekan ve sitarabin (Cytosar)
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürürken sağlıklı hücrelere de zarar verebilir, bu da yan etkilere yol açar. Yan etkiler, kemoterapinin türüne, dozuna ve çocuğun genel sağlığına bağlı olarak değişir. Yan etkiler kemoterapi sırasında, hemen sonrasında veya bir süre sonra gelişebilir. Bazı yan etkiler geçici olup tedaviyle iyileşebilirken, bazıları uzun süreli veya kalıcı olabilir.
Yaygın Yan Etkiler
- Saç dökülmesi
- Yara yapmış ağız
- İştahsızlık
- Mide bulantısı ve kusma
- Kemik iliği baskılanması (düşük kan hücresi sayısı)
- İshal
- Kabızlık
- Tükenmişlik
- Enfeksiyon riskinin artması
- Kolay kanama (düşük trombosit sayısı)
Geç Yan Etkiler
Kemoterapinin yan etkileri bazen tedavi bittikten aylar veya yıllar sonra gelişebilir. Geç etkiler, tedavinin uzun vadeli etkileri hakkında bilgi edinmek için çocuğun düzenli olarak izlenmesi gereklidir.
Sonuç
Retinoblastoma tedavisinde kemoterapi, hastalığın seyrine göre farklı amaçlarla uygulanabilir. Çocuğunuzun tedavi planı, tümörün büyüklüğüne, evresine ve genel sağlık durumuna bağlı olarak belirlenir. Kemoterapi, tedavi sırasında çeşitli yan etkilere yol açabilir, ancak bu yan etkiler çoğu zaman tedavi edilebilir veya zamanla iyileşir. Herhangi bir yan etki fark ettiğinizde, erken müdahale etmek çocuğunuzun tedavi sürecini daha kolay hale getirebilir.