Nöroblastom teşhisi, çocuğunuzun doktorunu ziyaret ederek başlar. Doktor, semptomları değerlendirir, fiziksel muayene yapar ve gerekirse daha ileri testler için uzmanlara yönlendirme yapabilir. Tanı süreci zaman alıcı olabilir, ancak diğer sağlık sorunları da nöroblastomla benzer belirtiler gösterebileceğinden, doktorlar önce bu nedenleri ele alır. Nöroblastoma yönelik tanı, genellikle çeşitli testlerle yapılır ve tedavi planlamasında da önemli rol oynar.
Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Çocuğunuzun sağlık geçmişi, semptomların ve olası genetik rahatsızlıkların kaydını içerir. Doktor, çocuğunuzun ailesel geçmişi ve nöroblastoma ile ilişkilendirilebilecek nadir genetik hastalıklar hakkında sorular sorabilir.
Fiziksel muayene sırasında doktor şunları kontrol eder:
- Lenf düğümlerinin büyüklüğü
- Kitle veya şişlik varlığı
- Karaciğerin büyüklüğü
- Cilt altındaki mavimsi yumrular
- Göz kürelerinin dışarı fırlaması veya göz çevresinde morarma
- Nörolojik muayene, beynin, omuriliğin ve sinirlerin işlevlerini değerlendirir.
İdrar Testi
İdrar testi, idrarda yüksek seviyelerde homovanilik asit (HVA) ve vanililmandelik asit (VMA) arar. Bu kimyasallar, nöroblastoma hücreleri tarafından üretilir ve idrarda normalden yüksek seviyelerde bulunabilir. Ayrıca, bu testler tedaviye yanıtı izlemek için de kullanılır.
Kan Kimyası Testleri
Kan kimyası testleri, organların işlevini değerlendirmek ve anormallikleri tespit etmek için kullanılır. Nöroblastom evrelemesinde de yardımcı olabilir. Özellikle karaciğer ve böbrek fonksiyonları bu testlerle izlenebilir.
Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı (CBC), beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositlerin sayısını ölçer. Bu test, anemi (düşük kırmızı kan hücresi sayısı) ve kanın pıhtılaşma kapasitesini kontrol etmek için yapılır. Tedavi sırasında sonuçlar izlenir.
Diğer Kan Testleri
Bazı kan testleri, nöroblastomanın prognozunu ve tedavisini belirlemede yardımcı olabilir. Örneğin:
- Ferritin seviyeleri yüksekse, kötü prognoz riski artar.
- Laktat dehidrogenaz (LDH) seviyeleri, tümörün büyüklüğünü ve aktivitesini gösterebilir.
Ultrason
Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak organları ve dokuları görüntüler. Karın bölgesinde şişlik veya tümör aramak için kullanılır ve böbrekler, dalak veya karaciğer gibi organları incelemek için de uygundur.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
MR, organlar, dokular ve kemiklerin kesitsel görüntülerini oluşturur. Tümörün boyutunu belirlemek ve omurilik çevresindeki baskıyı tespit etmek için kullanılır. Ayrıca, ameliyatla çıkarılabilirliği konusunda da karar verir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT) Taraması
BT taraması, organların ve dokuların üç boyutlu görüntülerini sağlar. Birincil tümörün boyutunu ve yayılmasını kontrol etmek için kullanılır. Kanserin vücutta başka alanlara yayılıp yayılmadığını görmek için de faydalıdır.
MIBG Taraması
MIBG taraması, radyoaktif madde içeren özel bir ilaç kullanarak tümörü tespit eder. Nöroendokrin hücreleri tarafından emilen bu madde, tümörlerin yerini ve yayılımını belirlemeye yardımcı olur. MIBG taramaları, tümörün tedaviye yanıtını izlemek için de kullanılabilir.
PET Tarama veya PET-CT Taraması
PET taraması, vücutta metabolik değişiklikleri izlemek için radyoaktif maddeler kullanır. MIBG’yi tutmayan nöroblastomları tespit etmek için kullanılır. Genellikle, daha ayrıntılı bir inceleme için BT taramasıyla birleştirilir.
Kemik Taraması
Kemik taraması, kemiklerin iç yapısını inceleyerek, nöroblastomanın kemiklere yayılıp yayılmadığını belirler. Ancak, daha yaygın olarak MIBG veya PET taramaları bu amaçla tercih edilmektedir.
Röntgen
Röntgen, vücudun bazı kısımlarının film üzerindeki görüntüsünü oluşturur. Göğüs veya karın röntgeni, bu bölgelerde kitle veya şişlik olup olmadığını belirlemek için yapılabilir.
Biyopsi
Biyopsi, vücuttan doku örneği alınarak laboratuvarda incelenmesini sağlar. Nöroblastoma tanısının kesinleşmesi için önemlidir. Biyopsi türü, tümörün bulunduğu yere bağlı olarak değişir. İnsizyonel biyopsi, çekirdek iğne biyopsisi gibi çeşitli yöntemler kullanılabilir.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, nöroblastomanın kemik iliğine yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılır. Test, genellikle her iki taraftan da yapılır.
Lenf Nodları Muayenesi ve Biyopsisi
Lenf düğümleri büyüdüğünde, biyopsi ile incelenir. BT taraması kullanılarak, büyümüş lenf düğümlerinin 3 boyutlu görüntüleri elde edilebilir.
Moleküler Genetik Yöntemler
Moleküler genetik testler, hücrelerdeki genetik değişiklikleri inceleyerek nöroblastomanın özelliklerini belirler. MYCN gen amplifikasyonu ve ALK gen mutasyonları, tedavi planlamasında önemli rol oynar.
Sonuç
Nöroblastom tanısı, genellikle bir dizi test ve görüntüleme yöntemi kullanılarak yapılır. Erken tanı, tedavi sürecini etkileyebilir, bu yüzden belirtiler fark edildiğinde hemen bir doktora başvurulması önemlidir. Çocuğunuzun sağlık geçmişi ve test sonuçları, doğru tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur.