Yemek borusu kanserinin tanısı, genellikle bir sağlık uzmanına başvurduktan sonra başlar. İlk adım olarak doktorunuz, semptomlarınızı değerlendirir ve fiziksel muayene yapar. Bu aşamada doktor, sizi bir uzmana yönlendirebilir veya yemek borusu kanseri olasılığını araştırmak için çeşitli testler önerebilir.
Kanser tanı süreci bazen uzun ve zorlayıcı olabilir. Ancak, belirtiler birçok farklı sağlık sorunuyla benzerlik gösterebileceğinden, diğer olasılıkların da gözden geçirilmesi önemlidir.
1. Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Tanı sürecinin ilk aşamalarından biri, doktorun sağlık geçmişinizi ve semptomlarınızı gözden geçirmesidir. Doktorunuz aşağıdaki bilgileri sorabilir:
- Yemek borusu kanserini düşündüren semptomlar (yutma zorluğu gibi)
- Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
- Barrett yemek borusu
- Sigara ve alkol kullanımı
- Ağız yoluyla kilo kaybı
Ayrıca doktorunuz aile geçmişiniz hakkında da bilgi alabilir. Ailede yemek borusu kanseri öyküsü, kanserin risk faktörleri veya diğer kanser türleri hakkında sorular sorulabilir.
Fiziksel muayene sırasında, doktorunuz vücudunuzdaki kanser belirtilerini arar. Muayene sırasında doktorunuz şunları kontrol edebilir:
- Ses kısıklığı olup olmadığı
- Boyun ve köprücük kemiği bölgesinde lenf düğümlerinin şişip şişmediği
- Karın bölgesinde organların büyüyüp büyümediği ve sıvı birikimi (asit) olup olmadığı
- Omurgada ağrı olup olmadığı
2. Üst GI Serisi
Üst gastrointestinal (GI) serisi, yemek borusu, mide ve üst ince bağırsağın röntgen görüntülerini elde etmek için kullanılan bir testtir. Bu testte, özel bir sıvıyı yuttuktan sonra röntgen çekilir. Üst GI serisi, yemek borusu kanserini tespit etmek için kullanılan ilk testlerden biridir ve şu bilgileri verebilir:
- Yemek borusundaki daralma (striktür)
- Yemek borusundaki tümörlerin yeri ve boyutu
- Yemek borusunun yüzeyindeki yaralar veya ülserler
- Yemek borusundan trakeaya anormal açıklık (trakeoözofageal fistül)
- Kanserin mideye yayılıp yayılmadığı
3. Üst GI Endoskopisi
Üst GI endoskopisi, yemek borusu, mide ve duodenum (onikiparmak bağırsağının ilk kısmı) gibi üst gastrointestinal sistemi incelemek için yapılan bir testtir. Bu testte, esnek bir tüp olan endoskop ağız yoluyla yerleştirilir. Endoskopi sırasında, doktor yemek borusundaki kanama, ülser, tümör, iltihaplanma veya daralma gibi anormallikleri arar.
Endoskopi ile şu işlemler yapılabilir:
- Biyopsi (doku örneği) almak
- Darlık varsa yemek borusunu genişletmek
- Yemek borusundaki tıkanıklıklar için stent yerleştirmek
4. Endoskopik Ultrasonografi (EUS)
Endoskopik ultrasonografi (EUS), ultrason probu aracılığıyla yemek borusu ve çevresindeki yapıları görüntülemek için kullanılan bir testtir. Bu test, kanserin boyutunu, derinliğini ve çevreye yayılma durumunu incelemeye yardımcı olabilir.
EUS genellikle üst GI endoskopisi ile birlikte yapılır ve kanserin lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığını gösterebilir.
5. Biyopsi
Biyopsi, vücuttan doku veya hücre örnekleri alarak kanser olup olmadığını belirlemek için yapılan bir testtir. Yemek borusundan alınan biyopsi örnekleri, kanser hücreleri içerip içermediğini belirlemek için laboratuvarda incelenir.
Biyopsi türleri şunlar olabilir:
- Endoskopik biyopsi: Endoskop aracılığıyla yemek borusundan alınan doku örnekleri
- İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİA): Çevredeki lenf düğümlerinden veya kanserli dokulardan hücre örnekleri almak için yapılan biyopsi
- Fırça biyopsisi: Şüpheli alanlardan hücre toplamak için kullanılan iğne veya fırça ile yapılan biyopsi
6. Bilgisayarlı Tomografi (BT) Taraması
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, vücudun iç organlarının 3D görüntülerini oluşturmak için kullanılan bir testtir. Yemek borusu kanserini evrelemek, kanserin çevresindeki dokulara yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için kullanılır. BT taraması ayrıca, akciğerler, karaciğer ve lenf düğümleri gibi kanserin yayıldığı bölgeleri de inceleyebilir.
BT taraması, küçük yemek borusu tümörlerini tespit etmek yerine, genellikle ileri evre kanserin evrelemesinde daha etkilidir.
7. Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) Taraması
PET taraması, vücut dokularındaki metabolik aktiviteleri incelemek için kullanılan bir testtir. Radyoaktif maddeler kullanılarak, kanserin vücutta nasıl yayıldığı belirlenebilir. PET taraması, kanserin yayılmasını değerlendirmek ve tedaviye yanıtı izlemek için kullanılır.
PET taramaları, genellikle BT taraması ile birleştirilerek PET/BT taraması yapılır. Bu birleşik test, daha ayrıntılı ve kapsamlı bilgi sağlar.
8. Laparoskopi
Laparoskopi, karın ve pelvis içindeki organları incelemek için yapılan bir işlemdir. Bir endoskop aracılığıyla, karın içine küçük kesiler yapılır ve iç organlar incelenir. Laparoskopi, kanserin karın bölgesine yayılıp yayılmadığını görmek için kullanılır ve bazen biyopsi örnekleri almak için de yapılır.
9. Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı (CBC), kan hücrelerinin sayısını ölçen bir testtir. Bu test, kanamanın veya aneminin etkilerini değerlendirmek için kullanılır. Ayrıca, tedavi sırasında vücutta oluşan değişiklikleri izlemek amacıyla yapılabilir.
10. Kan Kimyası Testleri
Kan kimyası testleri, vücudun organlarının ne kadar iyi çalıştığını değerlendirmek için yapılan testlerdir. Karaciğer fonksiyon testleri, yemek borusu kanserinin evrelenmesi ve kanserin karaciğere yayılması durumu hakkında bilgi verebilir.
11. HER2 Durum Testi
HER2 durumu testi, yemek borusu kanseri hücrelerinde bulunan HER2 proteininin seviyesini belirlemek için yapılan bir testtir. HER2, kanserin büyümesine yardımcı olan bir onkogendir. Bu test, tedavi planınızı belirlemede önemli olabilir.
Yemek borusu kanseri tanı süreci, bir dizi test ve değerlendirme ile gerçekleştirilir. Doğru tanı, doğru tedavi planını oluşturmak için çok önemlidir.