Küçük hücreli olmayan akciğer kanseri (KHOK) hastalarına, kanser hücrelerindeki veya hücre içindeki belirli molekülleri hedef alan tedavi yöntemleri uygulanabilir. Bu tedavi türü, kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını engelleyerek normal hücrelere daha az zarar verir. Hedefli tedavi, moleküler hedefli tedavi olarak da bilinir.
Hedefli Tedavi Nedir?
Hedefli tedavi, kanser hücrelerindeki belirli genetik değişiklikleri, proteinleri veya sinyal yollarını hedef alarak tedavi yapmayı amaçlar. Bu tedavi yöntemi, genellikle kanser hücrelerinin normal hücrelerden farklı özellikler taşıması nedeniyle sağlıklı hücrelere minimal zarar verir.
Küçük Hücreli Olmayan Akciğer Kanseri İçin Hedefli Tedavi Ne Zaman Uygulanır?
Küçük hücreli olmayan akciğer kanseri için hedefli tedavi şu durumlarda uygulanabilir:
Ameliyatla Alınamayan Kanser
Kanserin lenf düğümlerine yayılması durumunda cerrahi müdahale mümkün olmayabilir. Bu durumda hedefli tedavi ile kanserin büyümesi kontrol altına alınabilir.
Metastatik Kanser
Kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılması durumunda da hedefli tedavi kullanılabilir.
Kemoterapiye Yanıt Vermeyen Kanser
Kemoterapiye yanıt vermeyen veya kemoterapi sonrasında geri dönen kanserlerde de hedefli tedavi uygulanabilir.
Küçük Hücreli Olmayan Akciğer Kanseri İçin Kullanılan Hedefli Tedavi İlaçları
Küçük hücreli olmayan akciğer kanserinin tedavisinde kullanılan hedefli tedavi ilaçları, kanser hücrelerinde görülen gen mutasyonlarına bağlı olarak belirlenir. Aşağıda, bu genetik değişikliklere dayalı tedavi seçenekleri yer almaktadır.
EGFR Hedefli Tedavi
EGFR Mutasyonu ve Tedavi Yöntemleri
Epidermal büyüme faktörü reseptörü (EGFR), hücrelerin büyüme ve bölünmesini kontrol eden bir proteindir. EGFR geninde mutasyon olan kanser hücrelerine EGFR pozitif (EGFR+) denir. EGFR Tirozin Kinaz İnhibitörleri (TKI’ler), EGFR’nin çalışmasını engelleyerek kanser hücrelerinin büyümesini durdurur.
EGFR TKI’leri
EGFR pozitif küçük hücreli olmayan akciğer kanseri için kullanılan başlıca EGFR TKI ilaçları şunlardır:
- Gefitinib (Iressa)
- Afatinib (Giotrif)
- Erlotinib (Tarceva)
- Daktomitinib (Vizimpro)
T790M Mutasyonu ve Osimertinib
EGFR mutasyonu olan kanserlerde zamanla gelişen T790M mutasyonu için osimertinib (Tagrisso) tedavisi önerilmektedir. Bu ilaç, T790M mutasyonu taşıyan tümörlerin tedavisinde etkilidir.
ALK Hedefli Tedavi
ALK Gen Mutasyonu ve Tedavi Yöntemleri
Anaplastik lenfoma kinaz (ALK) genindeki değişiklikler, bazı küçük hücreli olmayan akciğer kanseri türlerinde görülür. ALK mutasyonu taşıyan kanser hücreleri için kullanılan hedefli tedavi ilaçları şunlardır:
- Krizotinib (Xalkori)
- Seritinib (Zykadia)
- Alectinib (Alecensaro)
- Brigatinib (Alunbrig)
ROS1 Mutasyonları
ROS1 genindeki değişiklikler, kanser hücrelerinin büyümesini tetikleyebilir. ROS1 pozitif kanserler için kullanılan tedavi ilaçları şunlardır:
- Krizotinib
- Entrectinib (Rozlytrek)
KRAS G12C Mutasyonu
KRAS G12C mutasyonu, küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde yaygın olarak görülen bir genetik değişikliktir. Bu mutasyonu taşıyan hastalar için hedefli tedavi ilacı Sotorasib (Lumakras) kullanılabilir.
BRAF Mutasyonları
BRAF V600E mutasyonu taşıyan küçük hücreli olmayan akciğer kanseri hastaları için Dabrafenib (Tafinlar) ve Trametinib (Mekinist) kombinasyonu kullanılabilir.
NTRK Mutasyonları
NTRK genindeki mutasyonlar, kanser hücrelerinin anormal şekilde büyümesine neden olabilir. TRK füzyonu pozitif olan hastalar için tedavi seçeneği Larotrectinib (Vitrakvi)’dir.
MET Ekzon 14 Atlama Mutasyonu
METex 14 mutasyonu taşıyan kanserler için Tepotinib (Tepmetko) ve Capmatinib (Tabrecta) kullanılabilir.
RET Gen Füzyonları
RET genindeki değişiklikler için tedavi seçenekleri şunlardır:
- Gavreto (Pralsetinib)
- Retevmo (Selperkatinib)
Anjiyogenez İnhibitörleri
Tümörlerin büyümesi için yeni kan damarları oluşturması gerekmektedir. Anjiyogenez inhibitörleri, tümörlerin kan damarları oluşturmasını engelleyerek tümörün beslenmesini durdurur. Bu tedavi için Bevacizumab (Avastin, Mvasi, Zirabev) kullanılabilir.
Hedefli Tedavi Yan Etkileri
Her tedavi türünde olduğu gibi hedefli tedavinin de yan etkileri olabilir. Ancak hedefli tedavi, genellikle kemoterapi ve radyasyon tedavisine göre daha az yan etkiye sahiptir. Hedefli tedavinin yan etkileri ilacın türüne, dozuna ve tedavi sürecine göre değişkenlik gösterebilir. Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Ateş ve titreme
- İshal veya kabızlık
- Yorgunluk
- Düşük beyaz kan hücresi sayısı
- İştah kaybı
- Kilo artışı veya azalışı
- Nefes almada zorluk
- Cilt döküntüleri veya kaşıntı
EGFR İnhibitörleri Yan Etkileri
- Ağız yaraları
- Baş ağrısı
- Uyku problemleri
ALK İnhibitörleri Yan Etkileri
- Mide ağrıları ve kramplar
- Mide ekşimesi
- Sinir hasarı
Bevacizumab Yan Etkileri
- Kanama
- Yüksek tansiyon
- Bağırsak perforasyonu
Sonuç
Küçük hücreli olmayan akciğer kanseri için hedefli tedavi, kanserin türüne ve genetik özelliklerine göre büyük bir avantaj sağlayabilir. Tedavi sürecinde, hastaların tedaviye verdikleri yanıtlar yakından izlenmeli ve gerektiğinde tedavi düzenlemeleri yapılmalıdır. Yan etkiler konusunda erken müdahale, tedavi sürecinin daha kolay geçmesini sağlayabilir.