Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla antikanser (sitotoksik) ilaçların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Yumurtalık kanseri olan kadınların çoğu kemoterapi tedavisi alır. Kemoterapinin ilaçları, dozları ve tedavi programları, hastanın kişisel ihtiyaçlarına göre sağlık ekibi tarafından planlanır. Ayrıca, kemoterapi tedavisi sırasında başka tedavi seçenekleri de uygulanabilir.
Kemoterapinin Kullanım Amaçları
Kemoterapi çeşitli amaçlarla uygulanabilir:
Ameliyat Sonrası Kemoterapi (Adjuvan Kemoterapi)
Ameliyat sonrası geride kalan kanser hücrelerini yok etmek ve kanserin yeniden nüks etme riskini azaltmak amacıyla kullanılır.
Ameliyat Öncesi Kemoterapi (Neoadjuvan Kemoterapi)
Ameliyattan önce tümörü küçültmek için kemoterapi verilebilir.
Palyatif Kemoterapi
İleri evre yumurtalık kanserinin ağrılarını hafifletmek veya semptomlarını kontrol altına almak amacıyla uygulanan kemoterapiye palyatif kemoterapi denir.
Kemoterapinin Uygulama Şekli
Kemoterapi genellikle sistemik bir tedavi yöntemidir. Bu, ilaçların kan dolaşımı yoluyla vücudun her bölgesine ulaşarak kanser hücrelerini hedef alması anlamına gelir. Yumurtalıktaki ana tümörden kopan hücreler de bu şekilde tedavi edilir.
Yumurtalık kanseri için kemoterapi, intravenöz (damar içi) veya intraperitoneal (IP) kemoterapi olarak uygulanabilir. IP kemoterapisi, ilaçların doğrudan karına verilmesiyle, hem kan dolaşımına emilerek hem de karın bölgesindeki tümörleri hedef alarak çalışır. IP kemoterapisi genellikle sadece kanser karın içine yayılmışsa ve ameliyattan sonra geride çok az kanser hücresi kalmışsa uygulanır.
IP kemoterapisi sırasında ilaçlar doğrudan karına bir port aracılığıyla verilir. Bu port, ilaçların güvenli bir şekilde iletilmesini sağlar ve cerrah, bu portu genellikle yumurtalık kanseri ameliyatı sırasında yerleştirir.
Eğer IP kemoterapisi alıyorsanız, aynı zamanda intravenöz kemoterapi de alırsınız. Bu durumda yan etkiler, sadece intravenöz kemoterapiden daha şiddetli olabilir.
Epitelyal Over Kanseri İçin Kemoterapi
Epitelyal over kanseri için kemoterapi genellikle her 3 ila 4 haftada bir intravenöz olarak verilen iki veya daha fazla ilaç kombinasyonuyla uygulanır. Yaygın olarak kullanılan ilaç kombinasyonları şunlardır:
- Karboplatin ve Paklitaksel
- Karboplatin ve Docetaxel
- Sisplatin ve Paklitaksel
Eğer birincil cerrahi küçültme sonrası 1 cm’den küçük tümörler kalmışsa, IP kemoterapisi önerilebilir. En sık kullanılan ilaçlar sisplatin ve paklitakseldir.
Kanserin platin içeren ilaçlara yanıt verip vermediğine bağlı olarak tedavi planı değişebilir. Kanser, platin içeren ilaçlarla tedaviye yanıt vermezse veya tekrar ederse farklı ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar şunlar olabilir:
- Docetaxel
- Paklitaksel
- Etoposid (Vepesid)
- Gemsitabin
- Siklofosfamid (Procytox)
- İrinotekan
- Pemetreksed
- Topotekan
- Vinorelbin
- Pegile lipozomal doksorubisin (Caelyx)
Stromal Hücreli Over Kanseri İçin Kemoterapi
Stromal hücreli over kanseri tedavisinde kullanılan en yaygın kemoterapi ilaç kombinasyonları şunlardır:
- Karboplatin ve Paklitaksel
- PEB (veya BEP) – Sisplatin, Etoposid ve Bleomisin
Eğer stromal tümör daha önceki tedavilere yanıt vermemişse veya tekrar etmişse, başka bir ilaç kombinasyonu kullanılabilir.
Germ Hücreli Yumurtalık Kanseri İçin Kemoterapi
Germ hücreli over kanseri tedavisinde yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaç kombinasyonları şunlardır:
- PEB (veya BEP) – Sisplatin, Etoposid ve Bleomisin
- Karboplatin ve Etoposid
Eğer germ hücreli tümör önceki tedavilere yanıt vermemişse veya tekrarlarsa, şu ilaç kombinasyonları kullanılabilir:
- VeIP – Vinblastin, Ifosfamid ve Sisplatin
- İPUÇU – Paklitaksel, Ifosfamid ve Sisplatin
- VIP – Etoposid, Ifosfamid ve Sisplatin
Sınırda Yumurtalık Tümörleri İçin Kemoterapi
Sınırda yumurtalık tümörleri tedavisinde en yaygın kemoterapi ilaç kombinasyonları, Paklitaksel ve Karboplatin veya Sisplatin ile yapılan tedavilerdir. Kemoterapi, tümörün tekrarlaması durumunda ameliyattan sonra verilebilir.
Primer Peritoneal Karsinom İçin Kemoterapi
Primer peritoneal karsinom tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaç kombinasyonları, epitelyal over kanseri için kullanılanlarla aynıdır. Eğer cerrahi küçültme sonrası hala küçük tümörler kalmışsa, intravenöz kemoterapinin yanı sıra intraperitoneal kemoterapi de uygulanabilir.
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapi tedavisi sırasında yan etkiler görülebilir. Ancak, her bireyin deneyimi farklıdır; bazı kadınlarda birçok yan etki görülürken, diğerlerinde daha az veya hiç yan etki yaşanmayabilir. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürdüğü gibi sağlıklı hücrelere de zarar verebilir ve bu durum yan etkilere yol açabilir.
Yan etkiler kemoterapi sırasında, hemen sonrasında veya birkaç gün veya hafta sonra ortaya çıkabilir. Bazı yan etkiler kemoterapiden aylar veya yıllar sonra gelişebilir. Çoğu yan etki geçici olup tedavi edilebilirken, bazıları uzun sürebilir veya kalıcı olabilir.
Kemoterapinin yan etkileri, kullanılan ilaç türüne, dozajına, uygulama şekline ve genel sağlığınıza bağlı olarak değişir. Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Mide bulantısı ve kusma
- İştahsızlık
- Ağız ve boğaz ağrısı
- Düşük hücreli kan sayımı
- Enfeksiyon riski
- Saç dökülmesi
- Tükenmişlik
- Tedavi kaynaklı menopoz
- Doğurganlık sorunları
- Periferik nöropati
- Cilt sorunları
Yan etkilerle karşılaşırsanız veya kemoterapiden kaynaklandığını düşündüğünüz başka sorunlar yaşarsanız, sağlık ekibinize bildirmeniz önemlidir. Erken müdahale, yan etkilerin yönetilmesinde yardımcı olabilir ve tedavi sürecinizin daha rahat geçmesini sağlayabilir.