Hedefli tedavi, kanser hücrelerindeki belirli molekülleri (örneğin, proteinleri) hedef alarak kanserin büyümesini engellemeye yönelik bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi, kanser hücrelerinin büyümesine yardımcı olan sinyalleri bloke eder ve sağlıklı hücrelere zarar vermeyi minimuma indirir. Hedefli terapi, moleküler hedefli terapi olarak da adlandırılabilir.
Hedefli Tedavi Amaçları
Multipl miyelom tedavisinde hedefli tedavi, aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir:
- Multipl miyelom hücrelerini yok etmek
- Kök hücre naklinden önce kanser hücrelerinin sayısını azaltmak (indüksiyon tedavisi)
- Kök hücre nakli yapılamadığında, kanser hücrelerinin sayısını azaltmak
- Kök hücre nakli sonrasında tedaviye daha iyi yanıt almak (konsolidasyon tedavisi)
- Kök hücre nakli sonrası kanseri remisyonda tutmak (bakım tedavisi)
- Nükseden veya refrakter multipl miyelomun tedavisi
Hedefli tedavi, kemoterapi ilaçları veya destekleyici tedavi ilaçları ile kombin edilebilir. Tedavi, sağlık ekibiniz tarafından bireysel ihtiyaçlarınıza göre planlanır.
Multipl Miyelom İçin Hedefli Tedavi Türleri
Multipl miyelom tedavisinde çeşitli hedefli tedavi türleri bulunmaktadır. Bunlar şunlardır:
Proteazom İnhibitörleri
Proteazom inhibitörleri, proteazomları bloke eden ilaçlardır. Proteazomlar, kanser hücrelerinin büyümesi için gerekli olan enzimleri içeren bir grup proteindir. Bu enzimlerin işlevini engelleyerek kanser hücrelerinin büyümesini durdurur.
- Bortezomib (Velcade): Aktif multipl miyelom tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir proteazom inhibitörüdür. Bortezomib, iğne ile subkutan (deri altı) veya intravenöz (damar içi) olarak verilebilir.
- Carfilzomib (Kyprolis): Tedaviden sonra nükseden veya tedaviye yanıt vermeyen multipl miyelomun tedavisinde kullanılır. Damara iğne ile verilir.
- Ixazomib (Ninlaro): Oral olarak alınan bir proteazom inhibitörüdür ve genellikle relaps veya refrakter multipl miyelom tedavisinde kullanılır.
İmmünomodülatör İlaçlar
İmmünomodülatör ilaçlar, bağışıklık sistemini güçlendirir ve miyelom hücrelerinin büyümesini engeller.
- Lenalidomid (Revlimid): Aktif multipl miyelom tedavisinde kullanılan yaygın bir immünomodülatör ilaçtır. Ağız yoluyla alınır.
- Talidomid (Thalomid): Kök hücre nakli yapılabilecek hastalarda kullanılabilir.
- Pomalidomid (Pomalyst): Lenalidomid ve bortezomib ile tedaviye yanıt alınamayan hastalar için kullanılan bir immünomodülatör ilaçtır.
Monoklonal Antikorlar
Monoklonal antikorlar, kanser hücrelerinin yüzeyindeki belirli proteinleri hedef alarak etki gösterir.
- Daratumumab (Darzalex): Aktif multipl miyelom tedavisinde kullanılan bir monoklonal antikordur. Deri altı enjeksiyon yoluyla uygulanır.
- Isatuximab (Sarclisa): Relaps veya refrakter multipl miyelom tedavisinde kullanılır.
- Talquetamab (Talvey): Relaps veya refrakter multipl miyelom tedavisinde kullanılan bir diğer monoklonal antikordur.
Nükleer İhracatın Seçici İnhibitörleri (SINE)
SINE ilaçları, XPO1 adlı proteini bloke ederek kanser hücresinin ölümünü tetikler.
- Selinexor (Xpovio): Nükseden veya dirençli multipl miyelom tedavisinde bortezomib ve deksametazon ile birlikte kullanılır. Oral olarak alınır.
Hedefli Tedavi İlaçlarının Yan Etkileri
Hedefli tedavi ilaçlarının yan etkileri, kullanılan ilaçlara, doza, tedavi yöntemine ve bireysel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Aşağıda, hedefli tedavi ilaçlarının yaygın yan etkileri yer almaktadır:
Proteazom İnhibitörlerinin Yan Etkileri
- Düşük trombosit sayısı
- Enfeksiyon riski
- Zona enfeksiyonunun yeniden aktive edilmesi
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal
- Kabızlık
- Periferik sinir hasarı
- Şişlik (ödem)
- Tükenmişlik
- Cilt döküntüleri ve kaşıntı
- Kalp sorunları
- Yüksek tansiyon
- Böbrek sorunları
İmmünomodülatör İlaçların Yan Etkileri
- Düşük kan hücresi sayısı
- Enfeksiyon
- Kabızlık veya ishal
- Tükenmişlik
- Şişlik
- Kas krampları
- Mide bulantısı ve kusma
- Tiroid sorunları
- Baş ağrısı
- Kanama
- Döküntüler ve cilt sorunları
- Periferik sinir hasarı
- İkinci kanser riski
Monoklonal Antikorların Yan Etkileri
- İnfüzyon reaksiyonları veya anafilaktik reaksiyonlar
- Düşük kan hücresi sayısı
- Enfeksiyon riski
- Hepatit B enfeksiyonunun yeniden aktive edilmesi
- Tükenmişlik
- Nefes darlığı
- Öksürük
- Eklem ve kas ağrısı
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal
SINE İlaçlarının Yan Etkileri
- Düşük kan hücresi sayısı
- Mide bulantısı ve kusma
- İshal
- İştahsızlık
- Kilo kaybı
- Kabızlık
- Tükenmişlik
- Enfeksiyon
- Öksürük ve nefes darlığı
- Katarakt gibi göz sorunları
- Ateş
Hedefli tedavi sırasında yan etkilerle karşılaşırsanız, sağlık ekibinizle iletişime geçmeniz önemlidir. Yan etkilerin yönetilmesi, tedavi sürecinin daha rahat geçmesini sağlayabilir.